۱۳… اما بازگردیم به مانیفست پروپاگاندای آژانس روابط عمومی که در آن در ادامه آمده است: «طرف مقابل من (منظور دمکرات‌ها) در برابر چین زیاده نرم است، در رویارویی با حزب کمونیست چین ثابت قدم نیست و آن جنمی را ندارد که برای تمام کردن کارش لازم است.

من به مقابله با چین برخواهم خاست، کارخانه‌ها و شغل‌هامان را به خانه بازخواهم گرداند و پیگیر تحریم علیه چین به خاطر شایع کردن کورونا خواهم بود.»

اودانل و شرکا، ۱۷ آوریل ۲۰۲۰: پیام‌های اصلی کتاب بزرگ کورونا، ص.۳؛

O’Donnell & Associates, 17. April 2020: Corona Big Book Main Messages, S. 3;

۱۴… ایالات متحده حالا پروژه‌ی بزرگ شکل دهنده به افکار عمومی و از نظر رسانه‌ای تأثیرگذارش را یافته بود، که نه تنها سیاست آمریکا، بلکه کلیت سیاست غرب را در سال‌ها و دهه‌های پیش رو شکل داده و تعیین خواهد کرد. مقدمات یک جنگ سرد جدید به این ترتیب فراهم شده است. نشانه‌ای به چشم نمی‌خورد که دمکرات‌ها در این مسیر مخالفتی خواهند داشت. احتمالا آن‌ها بیشتر تمایل خواهند داشت که از جمهوری خواهان از سمت راست سبقت گرفته و در سختی و میزان اقدامات تحریمی علیه چین از آن‌ها پیشی بگیرند.

قس. مثلا اکونومیست، ۳۰ جولای ۲۰۲۰: آیا دولتی به سرکردگی بایدن با چین نرمخوتر از ترامپ خواهد بود؟؛

The Economist, 30. Juli 2020: Would a Biden administration be softer than Trump on China?;

۱۵… به گزارش CNN دولت ترامپ فشار را بر «تحلیلگران سرویس‌های مخفی» افزایش داد «تا اسناد مربوطه را بیابند». درست مانند قدیمترها و زمان جستجو به دنبال «سلاح‌های کشتار جمعی» ناموجود عراقی. این فشار «بسیار فراتر از این راهبرد مبارزه‌ی انتخاباتی است که پکن را (برای پاندمی کورونا) مسئول جلوه دهند تا نگاه‌ها را از خطاهای دونالد ترامپ در مقابله و مبارزه با بحران منحرف کنند»

سی ان ان، ۳۰ آوریل ۲۰۲۰: دولت ترامپ برنامه‌هایی برای تنبیه چین به خاطر شیوع ویروس کورونا تدارک می‌بیند؛

CNN.com, 30. April 2020: Trump administration draws up plans to punish China over coronavirus outbreak;

۱۶… ولی جریان مدل آبشار را نه ترامپ، بلکه پمپئو، وزیر امور خارجه بود که به راه انداخت. اوایل ماه می، بلافاصله پس از اظهارات ترامپ، او مصاحبه‌ای با وال استرین ژورنال انجام داد که گسترده‌ترین پروپاگاندای تهاجمی علیه چین تا آن زمان را کلید زد. در این مصاحبه او از «شواهد پرشماری» سخن گفت که نشان می‌دهند کووید۱۹ از آزمایشگاهی در ووهان نشأت گرفته است – شواهدی که البته او نیز همانقدر ارائه داد که پیش از او ترامپ.

قس. وال استریت ژورنال، ۳ می ۲۰۲۰: پمپئو می‌گوید مدارکی وجود دارند برای آن که ویروس کورونا از آزمایشگاهی در ووهان آمده است؛

The Wall Street Journal, 3. Mai 2020: Pompeo Says There Is Evidence Coronavirus Came From Wuhan Lab;

۱۷… هنگامی که کنگره‌ی خلق چین در پایان ماه می ۲۰۲۰ تصمیم گرفت تا با استناد به «قانون امنیت» خودمختاری هنگ‌کنگ را به میزان قابل توجهی محدود کند، فریاد درخواست تحریم علیه چین در آلمان هم قویتر از پیش به گوش می‌رسید.

درباره‌ی پس‌زمینه‌های بی‌اعتمادی جوانان هنگ‌کنگ به حکومت آنجا و پکن، قس. الجزیره، ۳۰ آوریل ۲۰۲۰: از معترضان هنگ‌کنگی برای پیشبرد نقشه‌ی ویرانی خودشان استفاده می‌شود؛

aljazeera.com, 30. April 2020: Hong Kong’s protesters are being used to further their own ruin;

۱۸… کارشناس مسائل چین یکی از «اندیشکده»های ما در مقاله‌ای با عنوان «درک کنندگان چین همه چیز را بدتر می‌کنند» هشدار داد: در سیاست و رسانه «گرایشی» وجود دارد به تخفیف انتقاد به پکن. ولی با این کار به همه‌ی آن کسانی ضربه می‌زنند که در چین شجاعانه با دیکتاتوری رژیم مخالفت می‌کنند.

قس. تسایت آنلاین، ۲ می ۲۰۲۰: درک کنندگان چین همه چیز را بدتر می‌کنند؛

Zeit Online, 2. Mai 2020: China-Versteher machen alles noch schlimmer;

۱۹… با این وجود رسانه‌های پیشرو ما به مناسبت تنفیذ حکم چهل و ششمین رئیس جمهور ایالات متحده در ۲۰ ژانویه‌ی ۲۰۲۱ از یکدیگر در ارسال پیام‌های بیعت پیشی می‌گرفتند. پیام اصلی: آزادی، قانون و رفاه تنها در کنار ایالات متحده‌ی آمریکا ممکن است. از این رو به عنوان نشانه‌ای از حسن نیت در برابر دولت جدید ایالات متحده ضروری است که برلین احداث خط لوله‌ی نورد استریم ۲ را دیگر برای همیشه متوقف کند.

قس. مثلا تسایت آنلاین، ۲۱ ژانویه ۲۰۲۱: تنها با آمریکا می‌شود، نه علیهش؛

Zeit Online, 21. Januar 2021: Es geht nur mit Amerika, nicht gegen;

زوددویچه تسایتونگ، ۲۱ ژانویه ۲۰۲۱: روابط ترنس آتلانتیکی: بس است حرکت با زحمت؛

Süddeutsche Zeitung, 21. Januar 2012: Transatlantische Beziehungen: Schluss mit dem Durchwurschteln;

۲۰… در ادامه این «فراخوان» از مشارکت هسته‌ای دائمی حمایت می‌کند، دقیقتر بگوییم از استقرار از نظر زمانی نامحدود سلاح‌های اتمی آمریکا در خاک آلمان. و در همین راستا پیشنهاد خرید هواپیماهای جنگنده‌ی جدید آمریکایی برای بوندسور را مطرح می‌کند، تا با آن‌ها بتوان در صورت لزوم بمب اتمی بر قلمرو دشمن انداخت. این دو دیدگاه بیش از همه در میان سبزها و همینطور رهبران حزبشان موجب نارضایتی شد. خود هاینریش بل در دهه‌ی ۱۹۸۰ علیه استقرار سلاح‌های اتمی آمریکا در آلمان فعالیت می‌کرد. ولی بنیادی که نام او را بر خود دارد دقیقا عکس این را می‌خواهد.

متن کامل فراخوان را می‌توانید اینجا بخوانید:

https://anewagreement.org/

۲۱… به مناسبت تنفیذ حکم ریاست جمهوری جو بایدن «اندیشکده»ی شورای اروپایی روابط خارجی که مقر اصلی‌اش در برلین قرار دارد نتایج یک نظرسنجی درباره‌ی مواضع و دیدگاه‌های اروپاییان در قبال ایالات متحده را منتشر کرد. بنا بر این نتایج، آن‌ها پیروزی بایدن و دمکرات‌ها را بسیار مثبت ارزیابی می‌کنند. ولی اغلب شرکت کنندگان قدرت‌گیری مجدد ایالات متحده به عنوان ابرقدرت جهانی برتر را نامحتمل می‌شمرند. اکثریت اروپایی‌ها می‌خواهند در صورت وقوع درگیری میان ایالات متحده و چین بی‌طرف باقی بمانند. دو سوم بر این عقیده هستند که اروپا دیگر نمی‌تواند به آمریکا تکیه کند و باید منابع امنیتی خویش را توسعه بخشد. از نظر شش نفر از هر ده اروپایی نظام سیاسی ایالات متحده دچار «فروپاشی» شده است.

قس. شورای اروپایی روابط خارجی: بحران قدرت آمریکا: اروپایی‌ها آمریکای بایدن را چگونه می‌بینند، ۱۹ ژانویه ۲۰۲۱؛

European Council On Foreign Relations: The Crisis of American Power: How Europeans see Biden’s America, 19. Januar 2021;

۲۲… از سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ معلوم شده است که NSA و سرویس مخفی بریتانیا GCHQ بارها حملات سایبری به تأسیسات اتحادیه‌ی اروپا اجرا کرده‌اند.

قس. اشپیگل اینترنشنال، ۲۹ ژوئن ۲۰۱۳: NSA از دفاتر اتحادیه‌ی اروپا جاسوسی می‌کند؛

Spiegel International, 29. Juni 2013: NSA spies on European Union Offices;

همچنین اینترسپت، ۲۴ نوامبر ۲۰۱۴: ارتباط بدافزار محرمانه در حمله به اتحادیه‌ی اروپا با سرویس‌های اطلاعاتی ایالات متحده و بریتانیا؛

The Intercept, 24. November 2014: Secret Malware In European Union Attack Linked To U. S. And British Intelligence;

۲۳… بخشی از NSA با نام «دفتر عملیات‌های دسترسی سفارشی»، به اختصار TAO، یک جور یگان لوله‌کش سایبری است. آن‌ها در سطح جهان برای خود دسترسی به سطح مقطع‌های از نظر راهبردی مهم ایجاد کرده‌اند، به عنوان مثال در بخش‌های تأمین انرژی و ارتباطات.

قس. اشپیگل، شماره‌ی ۱ سال ۲۰۱۴: لوله‌کش‌های اهل سن آنتونیو؛

Der Spiegel, 1/2014: Die Klempner aus San Antonio;

۲۴… مطابق معمول در این مسأله هم آلمانی‌ها بسیار واقع‌بین‌تر و عملگراتر از نمایندگان ملت و شکل دهندگان افکار هستند. بر اساس نظرسنجی بنیاد کوربر در ماه می ۲۰۲۰ میزان قدردانی‌شان در جریان بحران کورونا به شکل چشمگیری به سود چین افزایش یافته. ۳۷ درصد پاسخ دهندگان روابطی نزدیک با ایالات متحده را ترجیح می‌دادند، ۳۶ درصد روابط نزدیک با چین را مهمتر می‌دانستند. در سپتامبر ۲۰۱۹ پاسخ به همین سؤال به نتیجه‌ی ۵۰ به ۲۴ با فاصله به سود آمریکا رسیده بود.

قس.

https://www.koerber-stiftung.de/transatlantische-partnerschaft-verliert-an-rueckhalt-36-prozent-der-deutschen-finden-enge-beziehungen-zu-china-wichtiger-als-zu-den-usa-2066

۲۵… ولی مناسبات از اساس تغییر کردند: «کشورهایی که همین چند سال پیش پایان تاریخ را اعلام کرده و خود را به عنوان مشعل فروزان دمکراسی، لیبرالیسم و سرمایه‌داری می‌ستودند… به نوبه‌ی خود اسیر وسوسه‌های یک اقتدارگرایی سرکوبگر و عوامفریب دست راستی شدند. گذشت آن دوران خوب گذشته که گمان می‌کردند می‌توانند دمکراسی را با جنگ‌های ساختگی و تحریم‌های اقتصادی ویرانگر ایجاد کنند. امروزه، آن طور که به نظر می‌رسد، دمکراسی در ایالات متحده (و در بریتانیای کبیر) کمتر از  کنیا و جاهای دیگر در خطر نیست.»

نقل قول از الجزیره، ۱۲ اکتبر ۲۰۲۰: آیا جهان هنوز به غرب نیاز دارد؟؛

aljazeera.com, 12. Oktober 2020: Does the world still need the West?;

این مطلب برای اولین بار در انتشارات آزادنامگان منتشر شده است.

۱… بر اساس این دکترین مهمترین هدف ژئواستراتژیک ایالات متحده باید این باشد که از ظهور یک چالش در مقیاس جهانی جدید، مانند آنچه اتحاد جماهیر شوروی سابق نمایندگی می‌کرد جلوگیری کند. واشنگتن باید «تلاش کند هر قدرت متخاصمی را بازدارد از تسلط بر منطقه‌ای که منابعش تحت کنترل یکپارچه به اندازه‌ای هستند که بتوانند یک ابرقدرت جهانی را پشتیبانی کنند». بنابراین باید از بازگشت اوکراین و بلاروس به حوزه‌ی نفوذ مسکو به هر ترتیبی جلوگیری کرد.

قس. هورست تلچیک: رولت روسی. از جنگ سرد تا صلح سرد، مونیخ ۲۰۱۹، ص.۱۰۷

Horst Teltschik: Russisches Roulette. Vom Kalten Krieg zum Kalten Frieden, München 2019, S. 107

۲… غرب برای این الیگارش‌ها خیلی نگران‌تر است تا برای میلیون‌ها میلیون قربانیان فروپاشی پساکمونیستی، که شادمان می‌شوند هر بار که یکی از این بزرگان دوباره کارش به همان جایی می‌افتد که سرآغاز کارش بود: به جوی آب.

لو موند دیپلماتیک، ۱۲ دسامبر ۲۰۰۳: میهن‌پرستان و الیگارش‌ها؛

Le Monde diplomatique, 12. Dezember 2003: Patrioten und Oligarchen;

۳… آلمان مهمترین شریک تجاری روسیه در غرب است. در نتیجه این شرکت‌های آلمانی هستند که از سال ۲۰۱۴ بار اصلی تحریم‌های وضع شده علیه روسیه را متحمل می‌شوند، نه شرکت‌های آمریکایی (مانند مورد ایران) – بسته به منبع آمار، هزینه‌ی تحمیل شده به چند ده یا چند صد میلیارد یورو می‌رسد و رو به افزایش است. روزنامه‌ی هندلسبلات خسارت وارده به اقتصاد آلمان را نزدیک به ۷۰۰ میلیون دلار آمریکا در ماه تخمین می‌زند.

قس. هندلسبلات، ۱۱ اکتبر ۲۰۱۹: تقریبا ۷۰۰ میلیون دلار در ماه: آلمان از تحریم‌های روسیه لطمه می‌بیند؛

Handelsblatt, 11. Oktober 2019: Fast 700 Millionen US -Dollar pro Monat: Deutschland leidet unter Russland-Sanktionen;

۴… «آدم لازم نیست یک درک کننده‌ی پوتین باشد برای رسیدن به این نتیجه که قصد ترامپ در درجه‌ی اول این است که روسیه را به عنوان تأمین کننده‌ی گاز از بازار حذف کرده و در عوض گاز مایع گرانتر آمریکایی را به آلمانی‌ها قالب کند. از این رو همه‌ی تلاشش را – با هماهنگی کنگره – می‌کند تا از به پایان رسیدن کار احداث نورد استریم ۲ جلوگیری کند.»

نقل قول از تسایت آنلاین، ۱۸ آگوست ۲۰۲۰: با متحدان مانند دولت‌های سرکش رفتار می‌شود؛

Zeit Online, 18. August 2020: Verbündete, behandelt wie Schurkenstaaten;

۵… چنان که تازه یک ماه بعد، در اوج ماجرای ناوالنی مشخص شد، وزیر دارایی فدرال، اولاف شولتس (SPD) به دولت آمریکا، دقیقتر بگوییم همکارش استیو منوچین، بلافاصله پس از نامه‌ی تهدید آمیز سه سناتور معامله‌ای پایاپای پیشنهاد داده بود، ابتدا تلفنی و بعدا کتبی. بر این اساس آلمان با استفاده از کمک‌های دولتی کلان از واردات گاز از ایالات متحده حمایت می‌کرد اگر در عوض آن‌ها هم از اعمال تحریم علیه گاز وارد شده از روسیه صرف نظر می‌کردند. دقیق‌تر بگوییم دولت فدرال در این باره متعهد می‌شود که یارانه‌ی اختصاص داده شده به احداث پایانه‌های LNG را «با فراهم کردن یک میلیارد یورو افزایش چشمگیری دهد»

قس. دی تسایت، ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۰: نورد استریم ۲: پیشنهاد میلیاردی؛

Die Zeit, 16. September 2020: Nord Stream 2: Das Milliardenangebot;

۶… ظاهرا با آگاهی از آن که تهدید بندر زاسنیتس کار را از حد گذرانده بود،  کمیته‌ی روابط خارجی سنا اعلام کرد که واشنگتن «کارمندان دولتی» در آلمان را تحریم نخواهد کرد. ولی در عوض، و این جدید بود، همه‌ی شرکت‌ها و مؤسساتی را تحریم خواهد کرد که همچنان نورد استریم ۲ را بیمه کرده یا پس از پایان ساخت خط لوله در نگهداری فنی آن مشارکت کنند. این نگهداری فنی از شروط لازم برای صدور مجوز بهره‌برداری است که بخصوص دانمارک بر آن اصرار دارد.

قس. بلومبرگ، ۱۱ نوامبر ۲۰۲۰: ایالات متحده در جدیدترین دور تحریم‌های نورد استریم ۲ بیمه گذارها را هدف می‌گیرد؛

Boomberg, 11. November 2020: U. S. Targets Insurers In Latest Round of Nord Stream 2 Sanctions;

۷… سرآغاز پیشرفتش در ۲۰۱۳ بود، زمانی که در انتخابات شهرداری مسکو ۲۷ درصد آراء را به دست آورد. در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۸ ناوالنی اجازه‌ی نامزد شدن پیدا نکرد. در غرب او را در درجه‌ی اول به عنوان «منتقد کرملین» و مبارز علیه فساد می‌شناسند. نزدیکی پیشتر علنا ابراز شده‌ی او به ملی‌گراهای تندرو امروزه همانقدر به ندرت موضوع گفتگو است که اظهارات نژادپرستانه‌ی چندباره‌اش علیه مهاجران اهل آسیای میانه در روسیه (با اطلاق نام «سوسک‌ها»).

قس. مثلا MDR اکتوئل، ۲۱ ژوئن ۲۰۱۷: الکسی ناوالنی: منتقد رژیم روسی و دیگر چه؟؛

MDR aktuell, 21. Juni 2017: Alexej Nawalny: russischer Regimekritiker und was noch?;

۸… در همان زمانی که ماجرای ناوالنی آلمان را تکان می‌داد، خبرنگار افشاگر آمریکایی باب وودوارد بخش‌هایی از یک مصاحبه با رئیس جمهور ترامپ را منتشر کرد. در این مصاحبه او با افتخار می‌گفت که از ولیعهد سعودی، محمد بن سلمان دفاع کرده بود: «من توانستم کنگره را قانع کنم که او را به حال خودش بگذارند. ترتیبی دادم که این اتفاق بیفتد.»

قس. مثلا الجزیره، ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۰: ترامپ به محافظت از محمد بن سلمان مباهات می‌کند؛

aljazeera.com, 10. September 2020: Trump boasted he protected MBS;

۹… شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد (UNHCR) در گزارشی که از سیر وقایع در ژوئن ۲۰۱۹ منتشر کرد، دولت سعودی را مسئول شناخت: ولیعهد محمد بن سلمان دستور قتل را صادر کرده بود.

قس. صفحه‌ی شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، ۱۹ ژوئن ۲۰۱۹: قتل خاشقچی: کارشناس حقوق بشر سازمان ملل می‌گوید که عربستان سعودی مسئول این «اعدام از پیش برنامه‌ریزی شده» است؛

ohchr.org, 19. Juni 2019: Kashoggi killing: UN human rights expert says Saudi Arabia is responsible for «Premeditated execution»;

۱۰… سیا هم در نوامبر ۲۰۱۸ زودتر به همین نتیجه رسیده بود.

قس. نیویورک تایمز، ۱۶ نوامبر ۲۰۱۸: CIA به این نتیجه می‌رسد که ولیعهد سعودی فرمان قتل خاشقچی را صادر کرده است؛

The New York Times, 16. November 2018: CIA Concludes That Saudi Crown Prince Ordered Khashoggi Killed;

۱۱… اگر این قانون از سوی مجلس اعیان نیز تأیید شود، که احتمالا بعد از یک جلسه‌ی صرفا تشریفاتی چنین خواهد شد (اکنون: انتهای ۲۰۲۰)، دیگر نه فقط وقتی موضوع امنیت ملی مطرح باشد یا در چهارچوب تحقیقات جنایی، در صورت لزوم شکنجه، تجاوز و قتل مجاز است، بلکه همچنین برای جلوگیری از «اخلال» (منظور ظاهرا در نظم عمومی است) و همینطور «در راستای رفاه اقتصادی پادشاهی متحد».

قس. ایندیپندنت، ۱۶ اکتبر ۲۰۲۰: نمایندگان پارلمان در مخالفت با طرحی رأی می‌دهند که تلاش می‌کند مأموران مخفی را از ارتکاب قتل، شکنجه و تجاوز منع کند؛

The Independent, 16. Oktober 2020: MP s vote against attempt to ban undercover agents from committing murder, torture and rape;

۱۲… در غرب خرجی ندارد محکوم کردن آن اتفاقی که در روسیه می‌افتد. ولی همان میزان از خشم به ما دست نمی‌دهد وقتی که چنین چیزهایی در کشورهای دیگر رخ می‌دهند. بله، این جنایت‌ها در روسیه باید محکوم شوند. و بله، باید متوقف شوند – ولی باید همه جا متوقف شوند.

نقل قول از تسایت آنلاین، ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۰: ادوارد اسنودن: «جنایتی علیه تمام روسیه»؛

Zeit Online, 23. September 2020: Edward Snowden: ‹Ein Verbrechen gegen ganz Russland›;

این مطلب برای اولین بار در انتشارات آزادنامگان منتشر شده است.

۴۳… در سوریه شبکه‌ای به رهبری سلیمانی از ده‌ها هزار شبه نظامی شیعه از بشار الاسد قصاب حمایت کرد… با کمک این شبکه مناطق تحت کنترل مخالفین مانند حلب شرقی محاصره و غارت شدند، هزاران نفر گیر افتاده، گرسنگی کشیدند و به قتل رسیدند. در عراق هم ژنرال سال‌های سال مشغول گسترش ترور و خشونت بود.»

تسایت آنلاین، ۷ ژانویه ۲۰۲۰: قاسم سلیمانی: قهرمان دروغین؛

Zeit Online, 7. Januar 2020: Kassem Soleimani: Der falsche Held;

۴۴… «ایران بمب هسته‌ای ندارد ولی بیشتر از هر کشور دیگری مورد بازرسی قرار می‌گیرد. اسرائیل برنامه‌ی سلاح هسته‌ای‌اش را بدون هیچگونه شفافیت بین المللی پی می‌گیرد. ایران شاید با مهارت از زیاده‌روی‌ها و خطاهای ایالات متحده در دهه‌های گذشته برای رسیدن به اهداف خود استفاده کرده باشد. ولی تبدیل شدن به هژمون به کل مبحث دیگریست.»

نقل قول از فارین پالیسی، ۶ ژانویه ۲۰۲۰: خاور میانه باثبات‌تر است وقتی که ایالات متحده از آن فاصله می‌گیرد؛

Foreign Policy, 6. Januar 2020: The Middle East Is More Stable When the United States Stays Away;

۴۵… در واکنش به قتل سلیمانی رهبری ایران در ۵ ژانویه اعلام کرد که سطح غنی‌سازی اورانیوم را بار دیگر، چنان که اولین بار در ماه می ۲۰۱۹ افزایش خواهد داد. با این کار تهران بار دیگر آن توافق اتمی را نقض می‌کرد که البته آمریکا قبلا در می ۲۰۱۸ فسخ کرده بود. هدف اصلی ایران تحت فشار قرار دادن طرف E3 قرارداد، یعنی بریتانیای کبیر، فرانسه و آلمان بود. یک سخنگوی دولت در تلویزیون ایران توضیح داد که همچنان آمادگی دارند با اروپایی‌هایی مذاکره کنند که البته هنوز هیچ راهی برای آن پیدا نکرده‌اند که ایران بتواند نفت و گازش را علیرغم تحریم‌ها بفروشد.

قس. الجزیره، ۵ ژانویه ۲۰۲۰: ترور سلیمانی: ایران محدودیت‌های توافق اتمی را رها می‌کند؛

aljazeera.com, 5. Januar 2020: Soleimani killing: Iran abandons nuclear deal limits;

۴۶… دویچلندفونک نوشت:  «اتحادیه‌ی اروپا راه دیگری نداشت. نه اگر می‌خواست اعتبار خود و اندک باقی مانده‌ای از توافق اتمی را نجات دهد… امکان نداشت که بدون یا در تقابل با آمریکا انگیزه‌ای برای پایبندی ایران به تعهداتش ایجاد کند. با جدیت کافی با این استدلال روبرو نشد که میلیون‌ها دلار آزاد شده برای ایران صرف گسترش ترور در کل منطقه شده‌اند… این که آیا این قرارداد نیم‌مرده هنوز قابل نجات دادن است یا نه،  در درجه‌ی اول به خود ایران بستگی دارد.»

دویچلندفونک، ۱۴ ژانویه ۲۰۲۰: حل اختلاف به عنوان آخرین فرصت؛

Deutschlandfunk, 14. Januar 2020: Streitschlichtung als letzte Chance;

۴۷… اما چنان که از ظاهر امر برمی‌آید تهدید از اساس لازم نبود، چرا که «نمایندگان دولت‌های بریتانیای کبیر، فرانسه و آلمان» آنطور که در مقاله آمده بدون هیچ اعمال فشاری مکانیسم یاد شده را فعال می‌کردند. ولی حالا ممکن بود که این نمایندگان «اگر خبر این تهدید به گوش افکار عمومی می‌رسید پادوهای واشنگتن به نظر بیایند». یک دوراهی دیپلماتیک – حالا چه کار باید کرد؟ اینجا بود که فکری شکل گرفت که می‌توان آن را نبوغ آمیز خواند: «یکی از نمایندگان دولت‌های اروپایی گفت ٬برای آن که به نظر ضعیف نیاییم، توافق کردیم که وجود این تهدید را محرمانه نگاه داریم.٬»

قس. واشنگتن پست، ۱۵ ژانویه ۲۰۲۰: چند روز پیش از آن که اروپایی‌ها به ایران درباره‌ی نقض توافق اتمی هشدار دهند، ترامپ آن‌ها را محرمانه به وضع تعرفه‌ی گمرکی ۲۵٪ بر واردات خودروهای اروپایی تهدید کرده بود، اگر این کار را نمی‌کردند؛

The Washington Post, 15. Januar 2020: Days before Europeans warned Iran of nuclear deal violations, Trump secretly threatened to impose 25 % tariff on European autos if they didn’t;

۴۸… قتل سلیمانی به هیچ عنوان «سر مار را قطع نکرد»، چنان که روزنامه‌ی اسرائیلی هامودیه ، بلندگوی بنیاد گرایان افراطی، تیتر زده بود.

هامودیه، ۸ ژانویه ۲۰۲۰: قطع کردن سر مار؛

Hamodia, 8. Januar 2020: Cutting Off the Head of the Snake;

۴۹… وضعیت در حاشیه‌ی خلیج پرتنش و آماده‌ی انفجار باقی خواهد ماند تا زمانی که ایالات متحده بخواهد به دنبال تغییر رژیم در تهران باشد. بهایی که جمعیت غیرنظامی برای این می‌پردازد هیچ نقشی در موضوع ندارد. نظام سلامت ایران، از قبل شدیدا صدمه خورده از عدم دسترسی به تجهیزات پزشکی و کمبود درازمدت دارو در نتیجه‌ی تحریم‌ها، به سختی توانست با پاندمی کورونا مقابله کند. ایران یکی از کشورهایی است که بیشترین لطمه را از پاندمی خورده‌اند. با توجه به وضعیت اسفبار، تهران در مارس ۲۰۲۰ از صندوق بین المللی پول تقاضای وامی به ارزش ۵ میلیارد دلار کرد – و درخواستش با وتوی دولت ترامپ رد شد.

قس. مثلا المانیتور، ۷ آوریل ۲۰۲۰: بنا بر اطلاعات به دست آمده: ایالات متحده علنا با اعطای وام اضطراری صندوق بین المللی پول به ایران برای مبارزه با کووید۱۹ مخالفت می‌کند؛

Al-Monitor, 7. April 2020: Intel: US comes out against emergency COVID -19 IMF loan for Iran;

۵۰… با استناد به یک سند سیاسی ۱۸ صفحه‌ای لو رفته نیویورک تایمز و همچنین روزنامه‌های آسیایی متعددی در جولای ۲۰۲۰ خبر دادند که چین و ایران بر سر یک همکاری راهبردی جدید به توافق رسیده‌اند، هم تجاری و هم نظامی. بر این اساس چین در ۲۵ سال آینده ۴۰۰ میلیارد دلار آمریکا در همه‌ی حوزه‌های اقتصادی ایران، از جمله بخش انرژی، بانکداری، مخابرات، بندرها، خط آهن و چندین پروژه‌ی دیگر سرمایه‌گذاری خواهد کرد. در مقابل چین هم با شرایط ویژه نفت و گاز ایرانی دریافت می‌کند، به مدت ۲۵ سال.

قس. نیویورک تایمز، ۱۱ جولای ۲۰۲۰: در مخالفت با ایالات متحده، چین و ایران به شراکت تجاری و نظامی نزدیک می‌شوند؛

The New York Times, 11. Juli 2020: Defying U. S., China and Iran Near Trade and Military Partnership;

۵۱… همبستگی در حال شکل گیری میان چین و ایران رقیب چین، هند را به تکاپو می‌اندازد. اما نتیجه‌ای که دهلی نو می‌گیرد این نیست که به جانبداری از آمریکا آن‌ها هم به دنبال تقابل باشند. به جای آن دولت هند روابط دیپلماتیک و اقتصادی خود را با جمهوری اسلامی تقویت می‌کند. مهمترین پروژه برای هند در آنجا توسعه‌ی شهر بندری چابهار در جنوب شرق ایران است، نه چندان دور از مرز پاکستان و در فاصله‌ی کمتر از ۱۰۰۰ مایل دریایی از بمبئی. در همان سال ۲۰۱۶ و به موازات بازدید شی جین پینگ از تهران، ایران، هند و افغانستان برای ایجاد یک «کریدور بین المللی ترانزیت و حمل و نقل» توافق کردند: تا از این طریق کالاهای هندی را از راه چابهار به افغانستان و آسیای میانه صادر کنند – با دور زدن همسایه و رقیب هند، پاکستان.

درباره‌ی پس‌زمینه‌ها قس. المانیتور، ۸ اکتبر ۲۰۲۰: همزمان با گرمتر شدن روابط پکن-تهران، هند به دنبال تقویت نفوذ خود در ایران است؛

Al-Monitor, 8. Oktober 2020: India works to boost influence in Iran as Beijing-Teheran ties warm;

۵۲… برای آن که دستورالعمل پنتاگون کلا به هیچ انگاشته نشود، رئیس جمهور ترامپ در ۱۹ مارس دستور داد که برنامه‌ریزی‌ها ادامه پیدا کنند، اما بدون آن که مجوزی برای یک «کارزار نظامی جدید» صادر کند.

قس. نیویورک تایمز، ۲۷ مارس ۲۰۲۰: فرمان پنتاگون برای برنامه‌ریزی افزایش تنش در عراق با هشدار فرمانده‌ی ارشد مواجه می‌شود؛

The New York Times, 27. März 2020: Pentagon Order to Plan for Escalation in Iraq Meets Warning From Top Commander;

۵۳… و ایرانی‌ها چه کردند؟ در روز ۲۲ آوریل آن‌ها نخستین ماهواره‌ی نظامی‌شان را در بحبوحه‌ی افزایش تنش در خلیج فارس، جایی که اندکی پیشتر ناوشکن‌های آمریکایی و قایق‌های تندرو ایرانی به شکل خطرناکی به یکدیگر نزدیک شده بودند، به فضا پرتاب کردند. در میان کشورهای منطقه جز ایران فقط ترکیه و اسرائیل ماهواره‌های نظامی در اختیار دارند که به خصوص در امر جاسوسی به کار گرفته می‌شوند. وزیر امور خارجه پمپئو خشم خود را از این ابراز کرد که ایران با این کار «یک قطعنامه‌ی شورای امنیت سازمان ملل» را نقض کرده است.

قس. المانیتور، ۲۲ آوریل ۲۰۲۰: سپاه پاسداران انقلاب ایران نخستین ماهواره‌ی نظامی را همزمان با گسترش تنش‌ها با ایالات متحده به فضا پرتاب می‌کند؛

Al-Monitor, 22. April 2020: Iran’s IRGC lauches first military satellite as tensions with US flare;

۵۴… در تابستان ۲۰۲۰ در عرض چند هفته آتشسوزی‌ها و انفجارهای مرموزی در مناطق مختلف ایران، در تأسیسات صنعتی و همینطور بخش‌هایی حیاتی از زیرساخت رخ داد. در کارخانه‌ی کشتی‌سازی و در بندر بوشهر هفت کشتی دچار حریق شدند، چندین کارخانه، یک مرکز درمانی، مخازن گاز، پادگان‌ها و غیره هدف حملات با مواد منفجره یا حملات سایبری قرار گرفتند. در بیمارستانی خصوصی در تهران ۱۹ نفر جان خود را در پی انفجار ناشی از خرابکاری در تانکر گاز از دست دادند. شدیدترین پیامدها را ولی بمبگذاری در پایگاه اتمی نطنز، مهمترین مرکز تولید سانتریفیوژهای هسته‌ای کشور داشت. کارشناسان معتقدند که این خرابکاری‌ها برنامه‌ی اتمی ایران را تا دو سال عقب انداخته‌اند. چنان که نیویورک تایمز عنوان کرد، این رشته حملات به وضوح بر پایه‌ی «یک راهبرد مشترک آمریکایی-اسرائیلی» صورت می‌گرفتند.

قس. نیویورک تایمز، ۱۰ جولای ۲۰۲۰: از مدت‌ها قبل برنامه‌ریزی شده و بزرگتر از تصور: حمله به برنامه‌ی هسته‌ای ایران؛

The New York Times, 10. July 2020: Long-Planned and Bigger Than Thought: Strike on Iran’s Nuclear Program;

۵۵… حساب و کتاب پشت این عملیات به واقع زهردار است: ایران دست به تلافی نخواهد زد، همانگونه که پس از قتل سلیمانی. و واقعا هم گزارش‌های سرویس‌های مخفی آمریکا تأیید کردند که رهبر انقلاب، خامنه‌ای، همه‌ی درخواست‌ها از سوی سیاسیون و نظامی‌ها را برای حملات تلافی جویانه علیه ایالات متحده رد کرده بود. ظاهرا می‌خواستند تا انتخابات ریاست جمهوری آنجا صبر کنند – به این امید که ترامپ آن را ببازد.

قس. نیویورک تایمز، ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۰: همزمان با افزایش فشار از سوی آمریکا، ایران به رویکرد محتاطانه پایبند است؛

The New York Times, 19. September 2020: As U. S. Increases Pressure, Iran Adheres to Toned-Down Approach;

۵۶… دولت‌های امضا کننده‌ی E3 یعنی آلمان، بریتانیای کبیر و فرانسه در رأی گیری بر سر پیشنهاد ایالات متحده شرکت نکردند – ولی به نوبه‌ی خود به تحریم تسلیحاتی اتحادیه‌ی اروپا علیه تهران پایبند می‌مانند که تازه در سال ۲۰۲۳ به پایان می‌رسد. واکنش واشنگتن مثل همیشه بود و همه‌ی کشورهایی را با عواقب سنگین تهدید می‌کرد که به ایران سلاح تحویل داده یا قوانین تحریمی ایالات متحده را دور بزنند.

درباره‌ی کشمکش‌های دیپلماتیک پس پرده در سازمان ملل متحد، قس. کرایسیس گروپ، ۱۹ آگوست ۲۰۲۰: ایران: آمریکا فشار حداکثری را به سازمان ملل می‌آورد؛

Crisis Group, 19. August 2020: Iran: The U. S. Brings Maximum Pressure to the UN;

۵۷… در روز ۲۷ نوامبر ۲۰۲۰ فیزیکدان هسته‌ای و یکی از بنیانگذاران برنامه‌ی اتمی ایران، محسن فخری زاده، در نزدیکی تهران در خودرواش به ضرب گلوله کشته شد. شواهد بسیاری وجود داشت که این عملیات با همکاری آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها اجرا شده بود.

قس. مثلا نیویورک تایمز، ۲۷ نوامبر ۲۰۲۰: افراد مسلح دانشمند ارشد اتمی ایران را با حمله‌ی غافلگیرانه ترور و با این کار بحران جدیدی ایجاد می‌کنند؛

The New York Times, 27. November 2020: Gunmen Assassinate Iran’s Top Nuclear Scientist in Ambush, Provoking New Crisis;

۵۸… ارتش ایران در واکنش به این خطر افزایش یافته‌ی جنگ مجموعه‌ای از مانورهای گسترده با استفاده از همه‌ی رده‌های سلاح در امتداد ساحل خلیج فارس اجرا کرد. دولت بایدن قصد بازگرداندن نیروهای اضافی اعزام شده به منطقه از سوی ترامپ را ندارد. همزمان تل آویو به دولت جدید ایالات متحده در ژانویه‌ی ۲۰۲۱ درباره‌ی احیای مجدد توافق اتمی با تهران هشدار داد. اسرائیل «به ایران حمله خواهد کرد اگر ایالات متحده تحریم‌هایش علیه رژیم شیعی را کاهش داده و به توافق اتمی بازگردد.»

نقل قول از برکینگ دیفنس، ۲۵ ژانویه ۲۰۲۱: اسرائیلی‌ها می‌گویند به ایران حمله خواهند کرد اگر آمریکا تحریم‌ها را کاهش دهد؛

Breaking Defense, 25. Januar 2021: Israelis Say They’ll Attack Iran If US Eases Sanctions;

همچنین قس. الجزیره، ۲۷ ژانویه ۲۰۲۱: ژنرال اسرائیلی: اسرائیل نقشه‌های عملیاتی علیه ایران را بازنگری نظامی می‌کند؛

aljazeera.com, 27. Januar 2021: Israel military revising operational plans against Iran: General;

این مطلب برای اولین بار در انتشارات آزادنامگان منتشر شده است.

۲۵… جه جانسون که در دولت اوباما وزیر امنیت داخلی بود، علیرغم آن که خودش دمکرات است، همه‌ی انتقادهای دمکرات‌ها را به این که ترامپ این حمله را بدون مبنای قانونی قانع کننده و بدون مجوز کنگره اجرا کرده، رد کرد. بنا بر اظهارات جانسون «ژنرال سلیمانی یک هدف مشروع نظامی بود و در جایگاه مبنی بر قانون اساسی‌اش به عنوان فرمانده کل قوا، رئیس جمهور این حق را دارد که او را بدون مجوز اضافی از سوی کنگره از میان بردارد.»

هر سه نقل قول از اینترسپت، ۷ ژانویه ۲۰۲۰: صاحب‌نظران تلویزیونی ستایشگر ترور سلیمانی، در افشای روابطشان با صنایع تسلیحاتی کوتاهی می‌کنند؛

The Intercept, 7. Januar 2020: TV Pundits Praising Suleimani Assassination Neglect To Disclose Ties To Arms Industry;

۲۶… این موضوع که این‌ها و اغلب دیگر طرف‌های گفتگو در مسأله‌ی سلیمانی شغل‌های جانبی پردرآمدی به عنوان لابیگر صنایع تسلیحاتی دارند، از نظر رسانه‌هایی که با آن‌ها مصاحبه می‌کردند، به خصوص برنامه‌های تلویزیونی، ارزش گفتن نداشت.

قس. همان

۲۷… سخنگوی فیسبوک، کنسرن مادر اینستاگرام توضیح داد که این اقدامات در هماهنگی با مقررات تحریم اعمال شده از سوی ایالات متحده علیه ایران صورت می‌گیرند.

قس. راشا تودی، ۱۲ ژانویه ۲۰۲۰: ٬پلیس افکار٬ فیسبوک پست‌های طرفدار ایران را ٬برای تبعیت از تحریم‌های ایالات متحده٬ سانسور می‌کند… همزمان با تهدید تهران توسط ترامپ به خاطر سانسور؛

rt.com, 12. Januar 2020: Facebook ‹thought police› censors pro-Iran posts ‹to comply with US sanctions› … as Trump warns Teheran against censorship;

۲۸… تنها یک سوم آن‌ها دکترا داشتند و تنها تعداد کمی‌شان دکترایشان در موضوعی مربوط به ایران بود. قرار نیست مدرک دکترا به خودی خود اهمیتی داشته باشد، ولی برای ارزیابی دانش کارشناسی به هر حال سندی کلیدی برای اثبات توانایی است. تنها نیمی از این متخصص‌ها می‌توانستند فارسی بخوانند و صحبت کنند. تعداد آن‌هایی که تا به حال پا بر خاک ایران نهاده بودند هم به همین اندازه اندک بود. با این وجود آن‌ها گفتگو کننده‌های منتخب کسانی هستند که مدیریت افکار را پیش می‌برند – به شرط آن که موضع‌گیری درست باشد. در دولت اوباما هم «کمبود عجیب علاقه به بررسی چندلایگی ایران معاصر وجود داشت». در عوض همه به دنبال گفتگو با کارشناسان اتمی بودند.

قس. لوبلاگ، ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۹: مشکل ساختاری ٬کارشناسی ایران٬ در واشنگتن؛

LobeLog, 15. September 2019: The Systemic Problem of ‹Iran Expertise› in Washington;

۲۹… پروفایل‌های کاربر از الزامات «میکروتارگتینگ»، انتخاب تبلیغات دیجیتال برای تک تک کاربران است. این شکل تبلیغ به نوبه‌ی خود سلاح مخفی تعیین کننده برای پیروزی انتخاباتی ترامپ در سال ۲۰۱۶ به خصوص در «ایالت‌های چرخشی» سرنوشت‌ساز بود، که در آن‌ها جمهوری خواهان و دمکرات‌ها پایگاهی تقریبا برابر دارند.

قس. مثلا نتسپولیتیک، ۲۱ مارس ۲۰۱۸: آنچه درباره‌ی رسوایی فیسبوک و کمبریج آنالیتیکا می‌دانیم؛

Netzpolitik.org, 21. März 2018: Was wir über den Skandal um Facebook und Cambridge Analytica wissen;

۳۰… پسر ساکن لس آنجلس شاه سرنگون شده در سال ۱۹۷۹ هم یکی از کسانی است که برای مصاحبه ترجیح داده می‌شوند، و همینطور «مجاهدین خلق» MEK که در آمریکا خود را «شورای مقاومت ملی» معرفی کرده و حملات پرشماری علیه ایران اجرا کرده‌اند. از جمله علیه دانشمندان هسته‌ای با همکاری تنگاتنگ سرویس‌های مخفی اسرائیلی. در ایران سازمان فرقه مانند «مجاهدین خلق» همانقدر محبوبیت و نفوذ دارد که حزب کمونیست در ایالات متحده.

قس. اینترسپت، ۷ ژانویه ۲۰۲۰: صدای آمریکای فارسی قرارداد خبرنگاری را به مقام اجرایی بحث برانگیز سابق کارزار انتخاباتی ترامپ جایزه می‌دهد؛

The Intercept, 7. Januar 2020: VOA Persian Awarded Journalism Contract To Controversial Former Trump Campaign Operative;

۳۱… بنا بر گفته‌های یکی از قربانیان که مانند بسیاری دیگر خود را آماج حمله‌ی توییت‌های افترا آمیز از سوی اطرافیانشان می‌دید: «هدف این توییت‌ها تحلیلگران اندیشکده‌ها، فعالان حقوق بشر و خبرنگارها (مانند من) هستند. فصل مشترک ما این است که از دید طرفداران تغییر رژیم و حامیان سیاست موسوم به فشار حداکثری از سوی دولت ترامپ، در مقابل ایران زیاده نرم حساب می‌شویم. چون ما از تحریم‌های اقتصادی ویرانگر و تهدید خشونت نظامی انتقاد می‌کنیم».

قس. واشنگتن پست، ۴ ژوئن ۲۰۱۹: وزارت امور خارجه ترول‌ها را تأمین مالی کرده است. من یکی از اهدافشان هستم؛

The Washington Post, 4. Juni 2019: The State Department has been funding trolls. I’m one of their targets;

۳۲… وزیر امور خارجه پمپئو توضیح داد «قاسم سلیمانی به وضوح زنجیره‌ای از حملات در آینده‌ی نزدیک برنامه‌ریزی کرده بود. ما دقیقا نمی‌دانیم کی و کجا، ولی تهدید واقعی بود». ترامپ هم نمی‌توانست این را دقیقتر از این بیان کند: «ما به شما می‌گوییم که قرار بود هدف سفارتخانه در بغداد باشد. می‌توانم این را فاش کنم که فکر می‌کنم در واقع چهار سفارتخانه.»

نقل قول از الجزیره، ۱۱ ژانویه ۲۰۲۰: تنش‌های میان ایران و ایالات متحده پس از ترور سلیمانی: همه‌ی آخرین تحولات؛

aljazeera.com, 11. Januar 2020: US -Iran tensions after Soleimani killing: All the latest updates;

۳۳… در نهایت دو کارمند دولت آمریکا که توانسته بودند به مدارک محرمانه دسترسی پیدا کنند، به روکمینی کالیماچی، گزارشگر نیویورک تایمز، مسئول بخش افراط‌گرایی همراه با خشونت و «دولت اسلامی» گفتند که قوت مدارک مبنی بر یک حمله‌ی فرضی در آینده‌ی نزدیک از سوی سلیمانی «به نازکی لبه‌ی تیغ است»

قس.

https://twitter.com/rcallimachi/status/1213421769777909761

۳۴… در جلسه‌ی غیرعلنی کنگره در ۸ ژانویه هم دولت به کلی‌گویی قناعت کرد. سناتور جمهوری خواه مایک لی خشمگین گفت، از سناتورها یک جورهایی خواسته شده بود که «دختر و پسر بچه کوچولوهای خوبی باشند، فقط همراه شوند و (هیچ چیز را، م.ل.) آشکارا زیر سؤال نبرند.»

نقل قول از تسایت آنلاین، ۹ ژانویه ۲۰۲۰: سناتورهای آمریکایی خشمگین از جلسه‌ی توجیهی دولت درباره‌ی ایران؛

Zeit Online, 9. Januar 2020: US -Senatoren empört über Iran-Briefing der Regierung;

۳۵… ترامپ به دنبال قانع کردنشان نبود. در روز ۱۳ ژانویه او توییت کرد: «رسانه‌های فیک نیوز و شرکایشان در جبهه‌ی دمکرات‌ها به سختی تلاش می‌کنند بفهمند که آیا حمله‌ی بعدی سلیمانی تروریست حالا در آینده‌ی ٬نزدیک٬ قرار بود رخ دهد یا نه، و آیا تیم من»، منظور اعضای دولتش، «با من هم‌نظر بودند». «جواب هر دو سؤال بله است، ولی این اهمیتی ندارد، به خاطر گذشته‌ی نفرت انگیزش.»

نقل قول از الجزیره، ۱۳ ژانویه ۲۰۲۰: ترامپ: ٬واقعا اهمیت ندارد٬ که آیا تهدیدی که سلیمانی ایجاد می‌کرد قریب الوقوع بود یا نه؛

aljazeera.com, 13. Januar 2020: Trump: ‹Doesn’t really matter› if Soleimani posed imminent threat;

۳۶… یکی از واحدهای سپاه پاسداران هواپیما را یک جت جنگی آمریکایی در موقعیت حمله تصور کرده و دو موشک ضدهوایی شلیک کرده بود. این اتفاق اندکی پس از اصابت چندین موشک ایرانی به دو پایگاه نظامی آمریکایی در عراق به تلافی قتل سلیمانی رخ داد. رئیس جمهور روحانی برای این «اشتباه نابخشودنی» و «فاجعه‌بار» عذرخواهی کرد.

نقل قول از گاردین، ۱۱ ژانویه ۲۰۲۰: ایران به شلیک ناخواسته به هواپیمای اوکراینی اعتراف می‌کند؛

The Guardian, 11. Januar 2020: Iran admits unintentionally shooting down Ukrainian airliner;

۳۷… رسانه‌های ما رهبری ایران را مسئول این تراژدی معرفی می‌کردند، بابت «بی‌کفایتی» یا «بی‌مسئولیتی»شان، چرا که پرواز هواپیماها را متوقف نکرده بودند. گسترده‌تر کردن افق دید به عهده‌ی جاستین ترودو، نخست وزیر کانادا افتاد که گفت: «اگر در روزهای پیش تشدید تنش رخ نداده بود، این کانادایی‌ها حالا در خانه و پیش خانواده‌شان بودند. اتفاقات اینچنینی آن جایی رخ می‌دهند که جنگ و خشونت وجود دارد.»

نقل قول از الجزیره، ۱۴ ژانویه ۲۰۲۰: ترودو: اگر به خاطر تنش‌های بین ایران و ایالات متحده نبود، قربانیان هواپیما زنده می‌بودند؛

aljazeera.com, 14. Januar 2020: Trudeau: Plane victims would be alive if not for US -Iran tensions;

۳۸… در طرف مقابل نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، سال‌هاست که به واشنگتن برای حمله به ایران فشار می‌آورد. هیچ ابایی هم ندارد از این که علیه ایران از شوآ (هولوکاست) استفاده‌ی ابزاری کند. در همین راستا به عنوان مثال در ژانویه‌ی ۲۰۲۰ به مناسبت هفتاد و پنجمین سالگرد آزادسازی آشوویتس، بدون شک نه به صورت اتفاقی در یاد واشم، یادمان هولوکاست در اورشلیم گفت: «من گمان می‌کنم درسی که باید از آشوویتس گرفت این است… که چیزهای شرور را تا زمانی که کوچک هستند باید متوقف کرد. ایران چیزی بسیار شرور است، نه چندان کوچک، ولی می‌تواند با سلاح هسته‌ای بزرگتر هم بشود.»

نقل قول از  میدل ایست آنلاین، ۲۲ ژانویه ۲۰۲۰: نتانیاهو از یادمان هولوکاست برای پراکندن ترس از ایران استفاده می‌کند؛

The Middle East Online, 22. Januar 2020: Netanjahu uses Holocaust memorial to push Iran fears;

۳۹… تحت تأثیر همین روحیه‌ی مقابله جویانه، وزیر همکاری‌های منطقه‌ای اسرائیل، تساخی هانگبی در جولای ۲۰۱۹ گفت: «اسرائیل تنها کشوری در جهان است که از دو سال پیش ایرانی‌ها را می‌کشد.»

نقل قول از گلوبال ریسرچ، ۲۹ جولای ۲۰۱۹: رسانه‌ها تمایلی به بازتاب لاف زدن اسرائیل از کشتن ایرانی‌ها ندارند؛

GlobalResearch, 29. Juli 2019: The media is reluctant to Report Israel Boasts of Killing Iranians;

۴۰… در ماه ژوئن ۲۰۱۹ و در جریان تنش‌ها در منطقه‌ی خلیج، رئیس جمهور ترامپ ایران را رسما تهدید به «نابودی» کرد اگر ایرانی‌ها «دست به کاری بزنند» علیه «هر چیز آمریکایی».

قس. مثلا گاردین، ۲۵ ژوئن ۲۰۱۹: ترامپ ایران را تهدید به ٬نابودی٬ می‌کند، پس از آن که ایران ادعا کرد که او ٬ناهنجاری روانی٬ دارد؛

The Guardian, 25. Juni 2019: Trump threatens ‹obliteration› after Iran suggests he has a ‹mental disorder›;

۴۱… متناسب با همین روایت در مقاله آمده است: «حزب الله در اوایل دهه‌ی ۱۹۸۰ از سوی شبه نظامیان در حال جنگ با اسرائیل و متحدانش در لبنان تأسیس شد. شالوده‌ی وجودشان ناتوانی بود: جمعیت شیعه‌ی منطقه‌ی مرزی فقیر بود و گیر افتاده میان طرف‌های بزرگتر جنگ. حزب الله خود را به جایگاه مبارز خط اول مقاومت شیعه رساند.»

دی تسایت، ۷ می ۲۰۲۰: دوران بد برای قدرت در سایه؛

Die Zeit, 7. Mai 2020: Schlechte Zeiten für die Schattenmacht;

۴۲… اوایل سال ۲۰۰۳ تهران به دولت بوش یک پیشنهاد مذاکره‌ی جامع داد – از جمله در واکنش به جنگ عراق و اتهام مطرح شده از سوی واشنگتن که ایران به دنبال دستیابی به بمب اتم است. ولی نه آمریکایی‌ها و نه اسرائیلی‌ها علاقه‌ای به آن نداشتند، با این که خلع سلاح حزب الله بخشی از بسته‌ی پیشنهادی بود.

در این باره به تفصیل در میشائیل لودرس: آرماگدون در مشرق زمین. چگونه ارتباطات سعودی نگاهشان را به ایران معطوف می‌کنند، مونیخ ۲۰۱۸، ص.۸۵

Michael Lüders: Armageddon im Orient. Wie die Saudi-Connection den Iran ins Visier nimmt, München 2018, S. 85 ff

این مطلب برای اولین بار در انتشارات آزادنامگان منتشر شده است.

۱… جوخه‌ی ترور مستقر در یک مرکز عملیات پهپادی جایی در ایالات متحده، احتمالا متصل شده از طریق پایگاه نظامی رامشتاین در راینلاند-فالتس با یک پایگاه پهپادی آمریکا، احتمالا در کویت، داشت عصبی می‌شد.

مدرکی دال بر دخالت رامشتاین در ترور سلیمانی وجود ندارد. ولی می‌دانیم که اطلاعات ماهواره‌ای مربوط با پهپادهای حاضر در عملیات مثلا در افغانستان، پاکستان، یمن، عراق و آفریقا به طور کلی در رامشتاین دریافت شده و به خلبان‌های پهپادها در ایالات متحده یا کره‌ی جنوبی مخابره می‌شوند. در دوران اوباما حذف افراد مظنون به تروریسم با استفاده از پهپادها تبدیل به عنصری محوری در مبارزه با تروریسم شد.

۲… در ساعت ۰۰:۴۷ نخستین موشک‌ها، شلیک شده از پهپادهای MQ-9 ریپرکه مدت‌ها بود بر فراز بغداد می‌چرخیدند، به ستون خودروها اصابت کردند. سلیمانی، المهندس و ده مرد دیگر در این عملیات CIA به فرمان رئیس جمهور ترامپ به قتل رسیدند.

قس. نیویورک تایمز، ۱۱ ژانویه ۲۰۲۰: هفت روز در ژانویه: چگونه ترامپ ایالات متحده و ایران را به آستانه‌ی جنگ هل داد؛

The New York Times, 11. Januar 2020: Seven Days in January: How Trump Pushed U. S. and Iran to the Brink of War;

و بلومبرگ، ۲۳ ژانویه ۲۰۲۰: ایران می‌گوید پهپاد استفاده شده در حمله به سلیمانی از کویت آمده بود؛

Bloomberg, 23. Januar 2020: Iran Says Drone Used in Soleimani Strike Came From Kuwait;

۳… چنان که رئیس جمهور ترامپ گفت: «او تروریست شماره‌ی یک تمام دنیا بود.»

نقل قول از نیویورک تایمز، ۱۱ ژانویه ۲۰۲۰، همان.

۴… وورمسر کارش را در دهه‌ی ۱۹۹۰ آغاز کرد، ابتدا در میان صفوف بزرگترین گروه لابی طرفدار اسرائیل در ایالات متحده، آیپک، دقیقتر بگوییم در «اندیشکده»ی متعلق به آن، انستیتوی سیاست خاور نزدیک در واشنگتن. در ۱۹۹۶ او یکی از نویسندگان مقاله‌ای تند و تیز بود با عنوان «یک بازنگری کامل: راهبردی جدید برای امنیت قلمرو»

قس.

https://web.archive.org/web/20140125123844/http:/www.iasps.org/strat1.htm

۵… به صراحت و هم‌نوا با برادر اعتقادی‌اش، نورمن پودورتز، در سال ۲۰۰۷ در مصاحبه با روزنامه‌ی بریتانیایی دیلی تلگراف گفت: آمریکا «باید رژیم‌های ایران و سوریه را نابود» و «از هر فرصتی برای پیشبرد یک تغییر رژیم در سوریه و ایران استفاده کند». چرا که، چنان که وورمسر می‌گوید: «وقتی که شروع به شلیک کردیم، باید آمادگی آن را هم داشته باشیم که کار را به انتها برسانیم.»

تلگراف، ۵ اکتبر ۲۰۰۷: ایالات متحده ٬باید رژیم‌های ایران و سوریه را در هم بشکند٬؛

The Telegraph, 5. Oktober 2007: US ‹must break Iran and Syria regimes›;

۶… در این تفهیم‌نامه‌ها او خواهان نقش‌آفرینی تهاجمی‌تر ایالات متحده در برابر تهران و کشتن سلیمانی شده بود. چرا که این کار «آن تعادل ظریف قدرت و کنترل این تعادل، که ثبات و بقای رژیم به آن وابسته است» را به شکل مطلوبی «به هم می‌ریزد». نتیجه یک فلج موقت رژیم ایران خواهد بود – و جامعه درخواهد یافت که رهبری‌اش تا چه اندازه ضعیف است.

 قس. بلومبرگ، ۱۴ ژانویه ۲۰۲۰: جدیدترین نقشه‌ی ترامپ برای ایران: اخلال در کار رژیم؛

Bloomberg, 14. Januar 2020: Trump’s Latest Plan for Iran: Regime Disruption;

۷… ترامپ ولی در ابتدا کشتن سلیمانی را رد کرد – تا زمانی که ایران از خط قرمز عبور نکرده و شهروندان آمریکایی را نکشته بود.

قس. مثلا ان بی سی نیوز، ۱۳ ژانویه ۲۰۲۰: ترامپ مجوز کشتن سلیمانی را ۷ ماه پیش صادر کرده بود، به صورت مشروط؛

NBC News, 13. Januar 2020: Trump authorized Soleimani’s killing 7 months ago, with conditions;

۸… هنگامی که به روایت نیویورک تایمز یک کارمند غیرنظامی آمریکایی ناخواسته در موشک‌باران یک پایگاه نظامی آمریکایی-عراقی در کرکوک، در شمال عراق، کشته شد: «موشک‌ها در زمانی و به جایی می‌خوردند که در حالت عادی هیچ نیروی آمریکایی یا عراقی حضور نداشت. یک حادثه‌ی تأسف‌بار بود» که به قیمت جان کارمند غیرنظامی آمریکایی تمام شد.

قس. نیویورک تایمز، ۱۱ ژانویه ۲۰۲۰، همان.

۹… در بیانیه‌ای که در پی این حادثه از سوی ائتلاف نظامی به رهبری ایالات متحده در عراق برای جنگ علیه «دولت اسلامی» منتشر شد به این پرسش پاسخی داده نشده بود که چه کسی موشک مرگبار را شلیک کرده بود. تازه چند روز بعد از آن بود که نمایندگان دولت در واشنگتن شبه نظامیان طرفدار ایران کتائب حزب الله را مسئول حمله و به تبع آن قتل شهروند آمریکایی معرفی کردند.

قس. الجزیره، ۳ ژانویه ۲۰۲۰: تنش‌های میان ایران و ایالات متحده: خط زمانی وقایع منتهی به ترور سلیمانی؛

aljazeera.com, 3. Januar 2020: US -Iran tensions: Timeline of events leading to Soleimani killing;

۱۰… با لحن آشنای همیشگی رئیس جمهور ترامپ در روز ۳۱ دسامبر توییت کرد: «ایران حمله‌ای به سفارت ایالات متحده در عراق ترتیب می‌دهد. آن‌ها از هر نظر مسئول خواهند بود و مؤاخذه خواهند شد اگر جان انسانی از دست برود یا خسارتی به هر یک از پایگاه‌های ما وارد شود. آن‌ها (با حروف بزرگ) بهایی بسیار سنگین خواهند پرداخت! این یک هشدار نیست، بلکه یک تهدید است. سال نو مبارک!»

نقل قول از همان.

۱۱… در روز ۲ ژانویه‌ی ۲۰۲۰، یک روز پیش از ترور سلیمانی، وزیر دفاع آمریکا، مارک اسپر^[۱] اعلام کرد که «اینجا و آنجا شواهدی» وجود دارد که ایران یا گروه‌های حامی ایران برای «حملات بعدی» به «منافع ایالات متحده» در منطقه «می‌توانند در پی طرح‌ریزی» باشند. به محتوای بیانیه باید توجه کرد: صفر است. با این وجود: «وقتی اتفاق افتاد ما واکنش نشان می‌دهیم. و، اشاره کنیم، اگر شواهدی در این باره به دست ما برسد، پیش‌دستانه اقدام خواهیم کرد، برای حفظ جان نیروهای آمریکایی و جان‌های آمریکایی.»

نقل قول از همان.

۱۲… برای دوباره فرمانبردار کردن دست نشانده‌ها در بغداد، ترامپ تهدید کرد: «اگر لازم بشود ما چنان تحریم‌هایی علیهشان وضع خواهیم کرد که مانندش را هرگز ندیده باشند. در مقایسه با آن‌ها تحریم‌های علیه ایران خیلی نرم به نظر خواهند آمد.»

نقل قول از یو اس ای تودی، ۷ ژانویه ۲۰۲۰: دونالد ترامپ عراق را تهدید به تحریم کرده، می‌گوید که ایالات متحده عراق را ترک نخواهد کرد مگر آن که برای پایگاه هوایی ٬پولمان را پس بدهند٬؛

USA Today, 7. Januar 2020: Donald Trump threatens Iraq with sanctions, says US won’t leave unless ‹they pay us back› for airbase;

۱۳… با همان نوای از مدت‌ها پیش آشنا مثلا در FAZ آمده است: «صدها هزار نفر از وفاداران به رژیم تهران این هفته به خیابان‌ها آمدند. ولی این چیزی نیست در حکومتی که در پروپاگاندا استاد است.»

روزنامه‌ی یکشنبه‌های فرانکفورتر آلگماینه، ۱۲ ژانویه ۲۰۲۰: ما هم هنوز هستیم، ص.۳

Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung, 12. Januar 2020: Uns gibt es auch noch, S. 3

۱۴… از آن سو رهبری ایران بلافاصله پس از حمله‌ی تلافی‌جویانه به سفیر سوئیس اطلاع داد که تهران قصد انجام حمله‌ی دیگری ندارد. این پیغام تنها پنج دقیقه بعد به رئیس جمهور ترامپ رسید. او که خیالش آسوده شده بود به استراحت شبانه رفته بود – جنگ فعلا به تعویق افتاده بود. توییتی که به این مناسبت آن شب نوشت این بود: «همه چیز خوب است».

قس. نیویورک تایمز، ۱۱ ژانویه ۲۰۲۰، همان.

۱۵… بر اساس اظهارات او، او و سلیمانی ملاقاتی برنامه‌ریزی کرده بودند تا تنش‌های موجود میان ایران و عربستان سعودی را کاهش دهند: «من قرار بود او را پیش از ظهر روزی ملاقات کنم که در آن کشته شد. او می‌خواست پیغامی از ایران بیاورد، به عنوان پاسخی به پیامی که پیشتر سعودی‌ها از طریق ما برای ایران فرستاده بودند.»

نقل قول از ایندیپندنت، ۶ ژانویه ۲۰۲۰: دلیل حضور قاسم سلیمانی در بغداد نشان می‌دهد که بحران ایران چقدر پیچیده است؛

The Independent, 6. Januar 2020: The reason Qassem Soleimani was in Baghdad shows how complex the Iran crisis is;

۱۶… پایان ممکن عصر یخبندان میان ایران از یک سو و عربستان سعودی و همچنین امارات متحده‌ی عربی از سوی دیگر آرامش را در واشنگتن از بین برده بود.

قس. نیویورک تایمز، ۱۳ فوریه ۲۰۲۰: چگونه ماه‌ها خطا در محاسبات ایالات متحده و ایران را به آستانه‌ی جنگ کشاند؛

The New York Times, 13. Februar 2020: How Months of Miscalculation Led the U. S. and Iran to the Brink of War;

۱۷… بنابراین واکنش پمپئو این بود که توضیحات المهدی را به سخره گرفت: «مدرکی هم وجود دارد که هر چند محو بتواند بر این دلالت کند که این جنتلمن، این دیپلمات به تمام معنا، قاسم سلیمانی، به بغداد سفر کرده تا خیلی جدی یک مأموریت صلح را دنبال کند؟… چنین دروغ‌هایی را به اندازه‌ی کافی شنیده‌ایم.»

نقل قول از المانیتور، ۸ ژانویه ۲۰۲۰: پمپئو این ادعا را به سخره می‌گیرد که سلیمانی بخشی از مذاکرات غیرمستقیم ایران و عربستان سعودی به میانجیگری عراق بوده است؛

Al-Monitor, 8. Januar 2020: Pompeo mocks claim Soleimani was part of Iraq-brokered Iran-Saudi indirect talks;

۱۸… بدون شک پمپئو از امور مربوط به دروغ و پروپاگاندا به بهترین شکل سر درمی‌آورد. به عنوان رئیس CIA (۲۰۱۷/۱۸) وقت و انرژی بسیاری صرف آن کرد که ارتباطات ناموجود میان القاعده و تهران را خلق کند – دقیقا همان نمایشنامه‌ای که پیش از جنگ عراق سال ۲۰۰۳ اجرا شد، زمانی که واشنگتن همه‌ی ابزار موجود را به کار گرفت تا ارتباطات ناموجود میان صدام حسین و اسامه بن لادن را اثبات کند.

قس. میشائیل لودرس: آرماگدون در مشرق زمین. چگونه ارتباطات سعودی نگاهشان را به ایران معطوف می‌کنند، مونیخ ۲۰۱۸، ص.۲۲۵

Michael Lüders: Armageddon im Orient. Wie die Saudi-Connection den Iran ins Visier nimmt, München 2018, S. 225 ff

۱۹… تا اینجا محتوای صحبت مایک پنس، معاون رئیس جمهور هم هماهنگ بود، وقتی قتل سلیمانی را اینگونه توجیه می‌کرد که او «در سفر مخفیانه‌ی ۱۰ تن از ۱۲ تروریستی به افغانستان مشارکت داشته بود، که حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر را در ایالات متحده اجرا کرده بودند.»

نقل قول از یو اس ای تودی، ۷ ژانویه ۲۰۲۰: پنس می‌گوید که قاسم سلیمانی به هواپیماربایان یازده سپتامبر کمک کرده است. کارشناسان این ادعا را نادرست می‌خوانند؛

USA Today, 7. Januar 2020: Pence says Irans’s Qasem Soleimani aided 9/11 hijackers. Experts say that’s not true;

۲۰… فرصت نزدیکی دوباره در عراق پیش آمد، آنجا که ایالات متحده و ایران همراه هم علیه «دولت اسلامی» می‌جنگیدند. هرچند به ندرت دوشادوش هم، مانند سپتامبر ۲۰۱۴، در جریان محاصره‌ی آمرلی، شهری کوچک با جمعیت ترکمن شیعه در ۱۷۰ کیلومتری شمال بغداد. از آنجا که بیم آن می‌رفت که «داعش» به شهر هجوم ببرد و ممکن بود ساکنینش را قتل عام کند، سربازان ایرانی و آمریکایی با هم به سوی آمرلی پیشروی کردند، با حمایت هوایی هر دو طرف ایرانی و آمریکایی. فرمانده این عملیات سلیمانی بود. آمریکایی‌ها و ایرانی‌ها با همراهی هم شکستی سنگین در این منطقه‌ی از نظر راهبردی کلیدی به «داعش» وارد آوردند.

قس. مثلا Ozy، ۸ ژانویه ۲۰۲۰: سلیمانی و ایالات متحده برای شکست داعش همکاری کردند؛

Ozy, 8. Januar 2020: Soleimani and the United States worked together to beat ISIS;

۲۱… واضح و مبرهن است که در این جریان باید تماس‌های مستقیم میان سلیمانی و مسئولان نظامی طرف آمریکایی برقرار شده باشد، حتی اگر این مسأله رسما نه انکار و نه تأیید بشود، چنان که فرمول مواجهه با چنین مواردی ایجاب می‌کند.

یک استثناء قابل توجه در این رویه سرهنگ بازنشسته لارنس ویلکرسون Lawrence Wilkerson، رئیس ستاد در وزارت امور خارجه‌ی کالین پاول (۲۰۰۲-۲۰۰۵) است. در واکنش به جنگ عراق ویلکرسون به یک مخالف مصمم دخالت‌های نظامی ایالات متحده تبدیل شد. در مصاحبه‌های پرشماری او به صراحت از همکاری‌های رهبری ایران با واشنگتن و نیروهای آمریکایی، در افغانستان همانطور که در عراق، صحبت می‌کند. قس. مثلا دمکراسی ناو، ۶ ژانویه ۲۰۲۰: مقام رده بالای سابق دولت بوش: من لشکرکشی جنگ را در ۲۰۰۳ دیدم. حالا همان چیزها را درباره‌ی ایران می‌بینم؛

Democracy Now, 6. Januar 2020: Former Top Bush Official: I Saw the March to War in 2003. I’m Seeing the Same Thing with Iran Now;

و دمکراسی ناو، ۱۳ ژانویه ۲۰۲۰: «امروزه آمریکا وجود دارد برای آن که جنگ کند»: لارنس ویلکرسون از جنگ بی پایان و امپراتوری آمریکا می‌گوید؛

Democracy Now, 13. Januar 2020: «America Exists Today to Make War»: Lawrence Wilkerson on Endless War & American Empire;

۲۲… رسانه‌های پیشرو هم در آمریکا و هم در آلمان اظهارات نخست وزیر عراق درباره‌ی مأموریت دیپلماتیک سلیمانی را یا تنها در حاشیه ذکر کردند یا به کل کنار گذاشتند. تنها تولیدات رسانه‌ای اندکی پیش زمینه‌ی مربوط به آن را نام بردند، در میان مطبوعات مفصل‌تر از همه با یک پاراگراف زوددویچه تسایتونگ.

قس. زوددویچه، ۷ ژانویه ۲۰۲۰: دوراهی عراق با نیروهای آمریکایی؛

sueddeutsche.de, 7. Januar 2020: Iraks Dilemma mit den US-Truppen;

۲۳… در منتها الیه دیگر طیف سرمقاله‌ی اشپیگل در شماره‌ی پس از قتل سلیمانی قرار داشت. ۱۴ صفحه بود و تنها سه جمله به دلیل سفر اختصاص داده شده‌اند: «روایت‌های متفاوتی وجود دارد که چرا سلیمانی در شب ۳ ژانویه بار دیگر به بغداد پرواز کرد. دولت ایالات متحده ادعا می‌کند که او حملات جدیدی علیه شهروندان آمریکایی برنامه‌ریزی می‌کرد. نخست وزیر موقت عراق اما می‌گوید که ژنرال می‌خواسته با او درباره‌ی یک پیشنهاد صلح از سوی عربستان سعودی گفتگو کند.»

اشپیگل، ۱۱ ژانویه ۲۰۲۰: جنگجویان سایه، ص.۱۴

Der Spiegel, 11. Januar 2020: Die Schattenkrieger, S. 14

۲۴… بررسی پوشش خبری «تاگس شاو»، «تاگس ته‌من» و «هویته ژورنال» در روزهای ۵ و ۶ ژانویه نشان می‌دهد که این برنامه‌های خبری گل سرسبد رسانه‌های عمومی توضیحات المهدی درباره‌ی دلیل سفر سلیمانی را قابل ذکر نمی‌دانستند. نظر منتقدان سیاست خارجی ایالات متحده هم به همین نسبت شنیده نشد. قاب‌بندی ترنس آتلانتیکی از نظر نزاکت سیاسی مقبول «دولت سرکش» اینجا هم محفوظ ماند. با کنار گذاشتن بخشی از واقعیت به سؤال خیر و شر اگر چه غیر مستقیم ولی به وضوح پاسخ داده شد. آلبرشت مولر، منتقد رسانه‌ای این روش را «تحریف به وسیله‌ی پنهانکاری» می‌نامد.

قس. ناخدنکزایتن، ۱۰ ژانویه ۲۰۲۰: تحریف به وسیله‌ی پنهانکاری – رسانه‌های آلمانی و ترور سلیمانی؛

NachDenkSeiten, 10. Januar 2020: Manipulation durch Verschweigen – die deutschen Medien und das Attentat auf Soleimani;

[1]     Mark Esper

این مطلب برای اولین بار در انتشارات آزادنامگان منتشر شده است.

۵… مورخ بریتانیایی جیمز بار با مدارکی اثبات کرد که تروریست‌های یهودی که به سربازان، افسران و مواضع بریتانیا حمله می‌کردند، از جمله به هتل شاه داوود اورشلیم در ۱۹۴۶، که ستاد مرکزی امور اداری بود، از سوی سرویس‌های مخفی فرانسوی آموزش دیده بودند. پاریس به وضوح قصد داشت از این طریق لندن را تضعیف و تسلط خود بر لبنان و سوریه را تحکیم کند.

جیمز بار: خط قرمز: بریتانیا، فرانسه و کشمکشی که خاور میانه را شکل داد، لندن ۲۰۱۱

James Barr: A Line in the Sand: Britain, France and the Struggle that Shaped the Middle East, London 2011

۶… در سال ۱۹۷۹ زبیگنیف برژینسکی، مشاور امنیت ملی رئیس جمهور کارتر، اهداف سیاست غرب در خلیج را در پس‌زمینه‌ی جنگ سرد اینگونه خلاصه کرد. مسأله این است که خلیج فارس را کنترل کرده و اتحاد جماهیر شوروی را از «منابع انرژی با اهمیت حیاتی» دور نگه داریم، «که ثبات اقتصادی و سیاسی اروپای غربی و همینطور ژاپن به آن‌ها وابسته است». اگر موفق نشویم شوروی را از منطقه‌ی خلیج دور نگاه داریم، «توازن نیروهای ژئوپلیتیک به هم می‌خورد».

نقل قول از لو موند دیپلماتیک، جولای ۲۰۱۹: مسأله هرگز فقط نفت نبود، ص.۶

Le Monde diplomatique, Juli 2019: Es ging nie nur ums Öl, S. 6

۷… «با این حال واشنگتن مسئولیت ثبات در منطقه را به عهده می‌گیرد زیرا اروپای غربی و ژاپن به شدت به نفت آن وابسته هستند. همینطور به زودی چین در نتیجه‌ی رونق اقتصادی‌اش. آمریکا اما می‌خواهد اجازه ندهد که این قدرت‌ها این توانایی را به دست آورند که خود از این منابع حفاظت کنند.»

آتلانتیک: یک استراتژی کلان جدید، شماره‌ی ژانویه ۲۰۰۲

The Atlantic: A New Grand Strategy, January 2002 Issue;

۸… خلاصه‌اش کنیم: سیمون یک معامله‌ی سری کرد. سعودی‌ها برای خرید عمده‌ی اوراق قرضه‌ی دولتی آمریکایی اعلام آمادگی کردند. محتاطانه، با استفاده از تبادلات خارج از بازار بورس.

برای مطالعه‌ی جزئیات ر.ک.: دیوید ای. اسپیرو: دست پنهان هژمونی آمریکایی، نیویورک ۱۹۹۹

David E. Spiro: The Hidden Hand of American Hegemony, New York 1999

۹… آمریکایی‌ها هم دلایل خوبی برای سری نگاه داشتن این توافق‌ها داشتند. چرا که این توافق‌ها با توافق‌نامه‌های تجاری پرشمار امضا شده میان دولت‌ها منافات داشتند و از جمله به ضرر متحدان واشنگتن در اروپای غربی و ژاپن بودند. و البته با اصول «بازار آزاد» هم همخوانی نداشتند چرا که آمریکایی‌ها این «بازیافت دلارهای نفتی» را به سود خود ترتیب می‌دادند. جزئیات این معامله‌های مخفیانه در دهه‌ی ۱۹۷۰ تازه در سال ۲۰۱۶ به شکل کامل منتشر شدند.

قس. بلومبرگ، ۳۱ می ۲۰۱۶: داستان ناگفته‌ی بدهی محرمانه‌ی ۴۱ ساله‌ی عربستان سعودی به ایالات متحده

Bloomberg, 31. Mai 2016: The Untold Story Behind Saudi-Arabia’s 41 Year U. S. Debt Secret;

۱۰… با خرید چند میلیارد دلار اوراق قرضه‌ی دولتی، دولت‌های کوچک حاشیه‌ی خلیج تبدیل به سهامداران عمده در ایالات متحده شدند و در رونق بازار املاک در شهرهای بزرگ نقشی تعیین کننده داشتند. به سختی بتوان رد پول‌ها را در تک تک موارد دنبال کرد، چرا که مالکیت شرکت‌های سرمایه‌گذاری از حاشیه‌ی خلیج را، که تعدادشان به درستی مشخص نیست، به ندرت می‌توان به وضوح مشخص کرد.

در این باره قس. به عنوان مثال میشائیل لودرس: آرماگدون در مشرق زمین. چگونه ارتباطات سعودی نگاهشان را به ایران معطوف می‌کنند، مونیخ ۲۰۱۸، ص.۶۱

Michael Lüders: Armageddon im Orient. Wie die Saudi-Connection den Iran ins Visier nimmt, München 2018, S. 61 ff

۱۱… طیف خریدهاشان از املاک و مستقلات، مثلا مجتمع اداری بسیار سودآور کنری وارف در محل قدیمی بندر لندن، تا باشگاه‌های فوتبال از جمله منچستر سیتی را شامل می‌شود. این سرمایه‌داری رانتی نماهای پر زرق و برقی می‌سازد، اما به نظر ورینگ منجر می‌شود که دولت‌های بعدی، از هر جناحی که باشند، تا کنون همه‌ی فرصت‌های اصلاح را برای اقتصاد شدیدا پر ریسک بریتانیا از دست بدهند.

دیوید ورینگ: انگلوعربیا: چرا ثروت خلیج برای بریتانیا مهم است، کمبریج ۲۰۱۸

David Wearing: AngloArabia: Why Gulf Wealth Matters to Britain, Cambridge 2018

۱۲… این پیوندهای تنگاتنگ اقتصادی و سیاسی همچنین توضیح می‌دهد که چرا عربستان سعودی و امارات متحده‌ی عربی از ۲۰۱۵ می‌توانند بدون تنبیه شدن جنگی وحشیانه در یمن پیش ببرند آن هم با حمایت نظامی و لجستیکی واشنگتن و لندن که بیش از همه از صادرات اضافه‌ی سلاح سود می‌برند.

درباره‌ی پس‌زمینه‌های جنگ یمن قس. سعید الدیلمی: یمن. جنگ فراموش شده، مونیخ ۲۰۱۹

Said AlDailami: Jemen. Der vergessene Krieg, München 2019

این مطلب برای اولین بار در انتشارات آزادنامگان منتشر شده است.

۱… روایت غالب که بر اساسش جامعه‌ی مدنی سوریه مبارزه‌ای آزادی‌خواهانه از سر استیصال علیه سرکوبگرش آغاز کرده‌، در چند ماه نخست اعتراضات و تظاهرات قابل توجیه بود – اما حداکثر از سال ۲۰۱۲ این جامعه‌ی مدنی دیگر هیچ نقشی ایفا نمی‌کرد، نه از نظر سیاسی و نه نظامی. جنگ داخلی یک سال پیشتر در ۲۰۱۱ شعله‌ور شده به جنگی نیابتی تبدیل شد که در آن دشمنان نظامی اصلی رژیم اسد بیشتر از میان صفوف القاعده و «دولت اسلامی» عضوگیری می‌کردند.

در این باره قس. میشائیل لودرس: آنان که توفان می‌دروند. چگونه غرب سوریه را به آشوب کشید، مونیخ ۲۰۱۷.

Michael Lüders: Die den Sturm ernten. Wie der Westen Syrien ins Chaos stürzte, München 2017

۲… خود ناپلئون نسخه‌ای مصری از انجمن گردانندگان موسوم به دایرکتوار، مانند آنچه که آن زمان در پاریس وجود داشت، تشکیل داد و این «دیوان» را با بزرگان کلام و فقه اسلامی قاهره پر کرد. این‌ها با اضطراب خود را ناگهان به جایگاه سیاسی ارتقاء یافته می‌دیدند و اغلب از سوی ناپلئون مورد مشاوره قرار می‌گرفتند: «نخستین در میان بسیاری تلاش‌های هدفمند برای اعطای قدرت سیاسی به اسلام از سوی نمایندگان در ظاهر دهری مشرب غرب.»

پانکاج میشرا: از ویرانه‌های امپراتوری. قیام علیه غرب و تجدید حیات آسیا، فرانکفورت آم ماین ۲۰۱۳، ص.۲۴

Pankaj Mishra: Aus den Ruinen des Empires. Die Revolte gegen den Westen und der Wiederaufstieg Asiens, Frankfurt am Main 2013, S. 24 f

۳… با هدف کنترل کسری شدید بودجه، ناصرالدین شاه امتیازات پرسودی به سرمایه‌گذاران اروپایی فروخت – با وجودی که با این کار آگاهانه، همانگونه که امپراتوری عثمانی پیش از او، قدم در راه وابستگی می‌گذاشت. در ۱۸۹۱ او انحصار خرید، فروش و صادرات تنباکو، یکی از مهمترین کالاهای تجاری، را به مدت ۵۰ سال به سرگرد و تاجر بریتانیایی جرالد اف. تالبوت واگذار کرد.

به این موضوع هم در حاشیه اشاره کنیم که تالبوت همچنین یک مورخ نظامی بود. کتابی که در سال ۱۸۷۱ از او به انگلیسی در برلین توسط انتشارات و. موزر هوفبوخ دروکرای W. Moeser Hofbuchdruckerei با عنوان تحلیل سازمان ارتش پروس Analysis of the organisation of the Prussian army منتشر شد، چندین دهه کتابی مرجع برای رده‌های بالای ارتش بریتانیا و همچنین آلمان بود.

۴… جمال الدین الافغانی، بزرگترین اندیشمند اسلامی وقت، آن زمان در ایران ساکن و یکی از مهمترین ایده پردازان اعتراضات بود. نارضایتی او چنان که پانکاج میشرا جمع‌بندی می‌کند از این بود «که مطبوعات بریتانیایی تظاهرات کنندگان ایرانی را تندروهای مذهبی معرفی می‌کردند، در حالی که مسأله در حقیقت خواسته‌ی مشروع اصلاحات و حاکمیت قانون بود. او به بازتاب خبری یکسویه‌ی آژانس خبری رویترز اشاره می‌کرد (که صد البته متعلق به شهروندی بریتانیایی بود که همچنان مجوزهای تأسیس بانک و بهره برداری از معادن در ایران را در اختیار داشت).»

میشرا، همان، ص.۱۳۷

این مطلب برای اولین بار در انتشارات آزادنامگان منتشر شده است.

۹… اشپیگل دیدگاه‌های محوری پینتر را بدون تحلیل و بی‌طرفانه تنها بازگو کرد.

قس.

https://www.spiegel.de/kultur/literatur/eklat-bei-nobelpreisrede-pinters-frontalangriff-auf-die-usa-a-389158.html

۱۰… زوددویچه تسایتونگ تصمیم آکادمی سوئدی را برای اعطای جایزه‌ی نوبل ادبیات به پینتر به تندی نقد می‌کرد: به نویسنده‌ای، «که دو سال پیشتر خواهان آن شده بود که با ٬عزمی به غایت جزم٬ علیه ایالات متحده‌ی (نقل قول مستقیم!) ٬خوی بربریت یافته٬ اقدام شود. این شعارهای نفرت آلوده را نمی‌توان اثری روشنگرانه، چه از نوع سیاسی و چه از نوع ادبی، به شمار آورد.»

نقل قول از:

https://www.sueddeutsche.de/kultur/literaturnobelpreis-2005-da-lacht-der-buchhaendler-1.416328

۱۱… قضاوت دی تسایت کاملا متفاوت بود. این روزنامه از اعطای جایزه‌ی نوبل ادبیات به پینتر با مقاله‌ای بلند و هوشمندانه درباره‌ی آثار هنری‌اش تقدیر کرده بود. در این مقاله چنین عنوان شده بود: «قتل عام واژه‌ی کلیدی پینتر است. مسأله‌‌ی او ٬حکومت‌هایی است که انسان‌ها را می‌کشند٬. او می‌گوید ٬رهایم نمی‌کنند. اعمال بربرانه‌ی گرداگردم هر جا که می‌روم به دنبالم می‌آیند و عذابم می‌دهند.٬ کسی این حرف‌ها را می‌زند که خانواده‌اش، یهودی‌های اشکنازی، از پوگروم‌های روسیه و لهستان، به نظر می‌رسد به پرتغال و از آنجا به انگلستان گریخته بودند، جایی که بمب‌های نازی‌ها فرومی‌ریختند… ٬رهایم نمی‌کنند٬»

نقل قول از:

https://www.zeit.de/2005/43/SM-Pinter

۱۲… قضاوت FAZ درباره‌ی پینتر به وضوح به گونه‌ای دیگر است: «با این حال جامعه‌ی نیکان سوئد عموما با مجادله و سخنان موهن پینتر همراه شد، تشویق‌ها از صمیم قلب بود، عده‌ی نه چندان کمی برای تشویق از جا برخاستند. دستکم در این سالن اعتقاد پینتر بر این که ایالات متحده و بریتانیای کبیر به دست ٬قتل عام کنندگان٬ و ٬جنایتکاران جنگی٬ رهبری می‌شوند، قادر به جذب اکثریت بود.»

نقل قول از:

https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/buecher/pinters-nobelpreisrede-antworten-ohne-fragen-1279591.html

۱۳… مطلب تاگس تسایتونگ (taz) هم بسیار روشنگر است. روزنامه‌ای که خیلی دوست دارد از خود تصویر شناگری خلاف جریان ارائه دهد، ولی در مسائل سیاست خارجی مدت‌هاست که در آب‌های ترنس آتلانتیکی بادبان می‌افرازد. از دید آن‌ها پینتر تحت تأثیر «خشم ضدآمریکایی» است: «البته که می‌توان در بعضی جاها از سیاست جهانی ایالات متحده خرده گرفت. فقط از نظر فکری نسبتا گستاخانه است که با چنین ادا و اطوار دراماتیکی روی دیگر، روی روشن امپراتوری ایالات متحده‌ی آمریکا را پنهان کنند. کسانی اینچنین سخن می‌گویند که مسخ موضوع صحبتشان شده‌اند»، منظور به وضوح افراد روان رنجور است.

نقل قول از:

https://taz.de/!504908/

۱۴… بهترین کار این است که آدم همه‌ی این‌ها را به شکل روندی مداوم، همان آبشار، تصور کند که راه‌های فرعی، تناقض‌ها و اردوگاه‌های منافع متعددی می‌شناسد و اغلب غیر قابل پیش بینی به نظر می‌رسد یا هست. ولی با نگاهی به خبررسانی سیاست خارجی انتمن به این نتیجه می‌رسد که رسانه‌های پیشرو «گاهی موضوعات متفاوتی تعیین می‌کنند یا ممکن است دیدگاه‌هایشان با هم فرق داشته باشند. ولی همه چیز را که در نظر بگیریم به شکل عجیبی به هم شبیه هستند»، تا آنجا که به جهان‌بینی و تصویرشان از جهان مربوط می‌شود. بر همین اساس قاب‌بندی مسائل سیاست خارجی در آن‌ها تنها در جزئیات با یکدیگر تفاوت دارند.

رابرت ام. انتمن: طرح‌های قدرت. قاب‌بندی اخبار، افکار عمومی و سیاست خارجی ایالات متحده، شیکاگو ۲۰۰۴، ص. ۹

Robert M. Entman: Projections Of Power. Framing News, Public Opinion, and U. S. Foreign Policy, Chicago 2004, S. 9 ff

۱۵… انتمن تأکید می‌کند که واقعیت‌های حول واقعه‌ی سقوط ایرباس ایران ایر چنان می‌توانست برای دریافت آمریکایی‌ها از خود به عنوان ملتی اخلاقگرا و ارزش‌محور خطرناک باشد، که حکومت مطابق با مدل آبشار از رسانه‌ها می‌خواست «از پخش تعابیر منفی مشخصی اجتناب کنند». این پنهان کردن حقیقت به سود واقعیت صحنه‌سازی شده بار دیگر چنان مؤثر بود که دیگر هیچ نماینده‌ی کنگره‌ای به خود جرأت نمی‌داد درباره‌ی بازگرداندن نیروهای آمریکایی از منطقه‌ی خلیج حتی بلند بلند فکر کند.

قس. همان، ص. ۲۹-۴۹.

۱۶… نقل قول از نوام چامسکی: کنترل رسانه – چگونه رسانه‌ها ما را فریب می‌دهند، فرانکفورت آم ماین، ۲۰۱۸، ص. ۹۱

Noam Chomsky: Media Control – Wie die Medien uns manipulieren, Frankfurt am Main 2018, S. 91

این مطلب برای اولین بار در انتشارات آزادنامگان منتشر شده است.

۱… در نتیجه جنگی پنهان درگرفت که از سوی سیا مطابق معمول بدون توجه به تلفات رهبری می‌شد. اما وقتی که آب‌های ساحلی و شهرهای بندری نیکاراگوئه را مین‌گذاری کردند، کار را از حد گذراندند. این و دیگر اقدام‌های رئیس سیا و مبارز جنگ سرد، ویلیام کیسی، در کنگره محکوم شد. از محکومیت در شورای امنیت سازمان ملل آمریکا تنها با استفاده از حق وتو نجات یافت.

تحولات داخل و حول نیکاراگوئه را نویسنده‌ی آمریکایی جان پرادوس خیلی خوب شرح داده است: امن برای دمکراسی. جنگ‌های مخفی CIA، شیکاگو ۲۰۰۶، ص. ۵۰۷

John Prados: Safe For Democracy. The Secret Wars Of The CIA , Chicago 2006, S. 507 ff

۲… «با نگاه به دیدگاه‌ها و تصاویر ترسیم شده‌ی مشابه توسط رسانه‌های جمعی در مورد انتخابات‌های مورد حمایت آمریکا در جمهوری دومینیکن در سال ۱۹۶۶ و ویتنام در سال ۱۹۶۷ به خودمان اجازه‌ی این تعمیم‌دهی محتاطانه را می‌دهیم. رسانه‌های جمعی آمریکایی همیشه انتخاباتی را در جهان سوم که از سوی حکومت آن‌ها حمایت می‌شود ٬قدمی به سوی دمکراسی٬ خواهند دید. اما در عوض انتخابات را در کشوری که حکومتشان در پی بی‌ثبات‌سازی‌اش است، مسخره و فریبکارانه می‌دانند. با توجه به مدل پروپاگاندا انتظار دیگری هم نمی‌توان داشت، ولی میزان سرسپردگی در برابر منافع حکومتی در مواردی که ما بررسی کردیم قابل توجه است – خصوصا به این دلیل که هیچ کس به این کار مجبور نشده بود.»

ادوارد اس. هرمن، نوام چامسکی: تولید رضایت. اقتصاد سیاسی رسانه‌های جمعی، نیویورک ۱۹۸۸، ص.۱۴۱

Edward S. Herman, Noam Chomsky: Manufacturing Consent. The Political Economy of the Mass Media, New York 1988, S. 141

۳… محض قیاس: در انتخابات کنگره‌ی آمریکا در ۲۰۱۸ میزان مشارکت ۵۰.۲ درصد بود. و این بالاترین درصد مشارکت در یک انتخابات میاندوره‌ای از قرن گذشته بود و به خصوص مرهون فاکتور قطبی‌ساز ترامپ. از دهه‌ی ۱۹۷۰ میزان مشارکت در انتخابات کنگره همیشه دور و بر ۴۰ درصد بوده است.

قس. به عنوان مثال:

https://www.nzz.ch/international/midterms-usa-resultate-im-ueberblick-ld.1431129#subtitle-rekordhohe-ahlbeteiligung-second

۴…  صدام حسین، آشنای قدیمی سیا از ۱۹۵۹…

قس. یونایتد پرس اینترنشنال، ۱۰ آوریل ۲۰۰۳: اختصاصی: صدام عنصری کلیدی در یکی از دسیسه‌های قدیم CIA؛

United Press International: Exclusive: Saddam key in early CIA plot;

۵… بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۳ تهران بر اساس تحقیقات مؤسسه‌ی مطالعات راهبردی یافا در دانشگاه تل‌آویو نزدیک به ۵۰۰ میلیون دلار اسلحه در اسرائیل خریداری کرده است. این پول اغلب در قالب محموله‌های نفت ایرانی پرداخت می‌شد.

قس. تریتا پارسی: اتحاد خائنانه. مبادلات سری اسرائیل، ایران و ایالات متحده، نیو هیون، لندن، ۲۰۰۷، ص.۱۰۶

Trita Parsi: Treacherous Alliance. The Secret Dealings of Israel, Iran, and the United States, New Haven, London, 2007, S. 106 f

۶… ریگان اما روابط خوبی با تهران داشت و در کارزار انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۹۸۰ بدون اطلاع دولت کارتر با خمینی معامله‌ای کرده بود. ایرانی‌ها ۵۶ دیپلمات آمریکایی را که در جریان انقلاب سال ۱۹۷۹ به گروگان گرفته بودند تازه در روز تنفیذ حکم ریاست جمهوری ریگان در ژانویه‌ی ۱۹۸۱ آزاد می‌کردند.

درباره‌ی عقبه‌ی این رخداد ر.ک. گری سیک: غافلگیری اکتبر: گروگان‌های آمریکا در ایران و انتخاب رونالد ریگان، نیویورک ۱۹۹۱.

Gary Sick: October Surprise: America’s Hostages in Iran and the Election of Ronald Reagan, New York 1991

۷… کدام برنامه‌ی خبری در این باره اطلاع رسانی کرد که ۸۶ درصد حمایت‌های مالی جمهوریخواهان در جریان انتخابات ۲۰۲۰ از سوی شرکت‌های مرتبط با انرژی فسیلی (فرکینگ، نفت، گاز، زغال سنگ) تأمین شده بود؟

قس. به عنوان مثال:

https://www.opensecrets.org/industries/totals.php?ind=E01++

۸… سخنرانی پینتر به مناسبت دریافت جایزه به خاطر صراحتش قابل توجه بود و امروزه نیز، با شرایط اندکی متفاوت، از اعتبارش کاسته نشده است. بدیهی است که به خاطر این حمله به جهان تصویری شبکه‌های نخبگانی فراملیتی مورد هجمه‌ای شدید قرار گرفت. به خاطر ابتلایش به سرطان، او نتوانست سخنرانی‌اش را در استکهلم ایراد کند و در عوض نشسته بر صندلی چرخدار آن را در قالب پیامی ویدیویی ارائه داد.

این سخنرانی را می‌توانید مثلا اینجا ببینید:

https://www.youtube.com/watch?v=PH96tuRA3L0

این مطلب برای اولین بار در انتشارات آزادنامگان منتشر شده است.

۱۲… «در واقع صدراعظم می‌داند که آلمانی‌ها هم از دیکتاتور عراق و علاقه‌اش به سلاح‌های کشتار جمعی باید ترس بیشتری داشته باشند تا از، چنان که ادعا می‌شود، رفتار غیر منطقی و شوق جنگ یک دمکراسی دویست ساله. ولی صدام از ما دور است و افکار ضد عراقی در جناح چپ آلمان سنتی به شکل غیر قابل مقایسه‌ای کوتاهتر، و در نتیجه قدرت بسیج کردن کمتری دارند تا تمایلات ضد آمریکایی.»

فرانکفورتر آلگماینه تسایتونگ FAZ، روز ۹ آگوست ۲۰۰۲: جنگ شرودر، Schröders Krieg؛ ص.۱

۱۳… «هیچ اطلاعات جدیدی درباره‌ی سیاست آمریکا در قبال عراق وجود ندارد، ولی شرودر طوری سخن می‌گوید که انگار تصمیم جنگ از قبل گرفته شده است.»

روزنامه‌ی یکشنبه‌های فرانکفورتر آلگماینه تسایتونگ Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung، تاریخ ۱۱ آگوست ۲۰۰۲: SPD جاده‌ی غرب را رها می‌کند، Die SPD verlässt den Weg nach Westen؛ ص.۴

۱۴… «بغداد ممکن است پاسخ شرودر را که ٬بدون ما٬، و انتقادهای آزاردهنده‌اش از آمریکا را به عنوان آن چیزی درک کند که در واقع هست: نزاعی جدی و سرآغاز شکافی در غرب.»

FAZ، تاریخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۲: با چهره‌هایی سرخMit hochroten Köpfen؛ ص.۱

۱۵… «همه‌ی دنیا زمزمه می‌کنند که رئیس جمهور آمریکا خواهان جنگ است. این را باید هم باور کنند. چرا که حتی وقتی که جرج دبلیو بوش از هیچ چیز به اندازه‌ی جنگی علیه عراق بیزار نباشد، باید این تصور را القاء کند که اگر لازم باشد مصمم به رهبری آن خواهد بود.»

FAZ، تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۰۲: درس آلمانی، Die deutsche Lektion؛ ص.۸

۱۶… «ما به ایمپریوم امریکانوم احتیاج داریم. نظم جهانی چند قطبی خطری برای صلح است. ایالات متحده باید به هژمون بشریت تبدیل شود»

Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung، تاریخ ۹ مارس ۲۰۰۳، ص.۱۱

*** نثرش به نثر رمان‌های «لاندزر» نزدیک می‌شود…

 Landser (به معنی سرباز صفر) مجله‌ای آلمانی بود که از سال ۱۹۵۴ تا ۲۰۱۳ داستان‌هایی از نبردهای جنگ جهانی دوم منتشر می‌کرد. ناشران لاندزر ادعا می‌کردند داستان‌ها واقعی هستند و هدف از انتشار آن‌ها صلح طلبانه و آشنا کردن خوانندگان با واقعیت وحشتناک جنگ است. ولی منتقدین معتقد بودند که این داستان‌ها، که در آن‌ها نه به یهودستیزی و نه به جنایات جنگی ارتش آلمان نازی اشاره‌ای نمی‌شد، در ستایش جنگ و در تلاش برای سفیدشویی ورماخت نوشته می‌شدند و ادعاهای ناشران صرفا برای پرهیز از عواقب این کار در آلمان غربی بوده است – مترجم

۱۷… رضایت اکثریت قالب از این که دولت فدرال از مشارکت در جنگی که از سوی بسیاری ستایش می‌شود شانه خالی می‌کند، آن‌ها را برای دیدن جنبه‌هایی مهم از واقعیت کور می‌کند»، به خصوص «تخریب روابط آلمان و آمریکا.»

FAZ، تاریخ ۲۸ مارس ۲۰۰۳: تنها در برابر توفان، Allein gegen den Strom؛ ص.۱

۱۸… موفقیت آمریکا بر موفقیت اروپا ارجحیت دارد»، چرا که قاره‌ی کهن زیاده از حد دغدغه‌ی صلح دارد. «کسی که به کل با مفهوم امپراتوری بیگانه است، دوست قابل اتکایی برای صلح نیست.»

Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung، تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۰۳، ص.۱

۱۹…  ولی این جملات نه در ایران، بلکه در آلمان منتشر شده‌اند – هرچند در متن اصلی از ویراستار تسایت، یوزف یوفه، البته که نه «رژیم صهیونیستی» بلکه «دیکتاتوری اسد» آمده است.

دی تسایت Die Zeit، تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۳: جنگ حقوق بشر هم یک جنگ است؛

Auch der Menschenrechtskrieg ist ein Krieg;

۲۰… همتای افشاگر در حوزه‌ی رسانه خبرنگار تحقیقی است. او به نوبه‌ی خود چنان که برنایز می‌گوید «دشمن طبیعی پروپاگانداچی است. اولی به افکار عمومی خدمت می‌کند در حالی که دومی اغلب خلاف این عمل می‌کند.»

ادوارد برنایز: پروپاگاندا، نیویورک ۲۰۰۵، ص. ۲۶

Edward Bernays: Propaganda, New York 2005, S. 26

۲۱… هر قدر هم که این مسأله وحشتناک بود، راه جایگزین، یعنی یک سیاست مبتنی بر قدرت افسار گسیخته از این هم خیلی بدتر می‌بود: بمباران‌های گسترده‌ی منطقه‌ای مانند آنچه در ویتنام رخ داد.

نقل قول از اینترسپت، ۳۱ آگوست ۲۰۱۹، همان.

۲۲… پس از سقوط آلنده، کیسینجر پینوشه را در تثبیت یکی از خشن‌ترین دیکتاتوری‌های آمریکای لاتین یاری داد. به خصوص از او در برابر همه‌ی اتهامات زیر پا گذاشتن حقوق بشر دفاع می‌کرد. سال ۱۹۷۶ به پینوشه گفت که لازم نیست بابت این اتهامات ذهنش را مشغول کند: «شما با ساقط کردن آلنده لطفی بزرگ به غرب کرده‌اید.»

قس. آرشیو امنیت ملی، The National Security Archive، تاریخ ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳: کیسینجر و شیلی: گزارش از طبقه بندی خارج شده؛

Kissinger And Chile: The Declassified Report;

۲۳…  ولی کیسینجر در ۱۶ سپتامبر ۱۹۷۶ فرمان داد که چنین هشداری نباید صادر شود. در ۲۰ سپتامبر سفرای آمریکا در آمریکای جنوبی دستورالعمل عدم پیگیری این روند را دریافت کردند – درست یک روز پیش از قتل لته‌لییِر در ۲۱ سپتامبر.

قس. آرشیو امنیت ملی، در اینجا از این قسمت نقل قول شده است:

http://archive.boston.com/news/nation/washington/articles/2010/04/10/cable_ties_kissinger_to_chile_controversy/

۲۴…  اشتاینمایر به فرار و تبعید خانواده‌ی کیسینجر از شهر فورت در سال ۱۹۳۸ اشاره کرد: «آن‌ها از آن پس همه‌ی زندگی‌شان را صرف خدمت به ایالات متحده‌ی آمریکا کردند که زندگی و آزادیشان را مدیونش بودند. همینطور به پیروی از آن ایده‌آل‌هایی ادامه دادند که به نامشان با نازی‌ها مبارزه می‌شد: نبرد برای آزادی و دمکراسی و نبرد برای نظمی جهانی که بر اساس موازنه‌ی صلح‌آمیز منافع شکل می‌گیرد.»

نقل قول از:

https://www.bundespraesident.de/SharedDocs/Reden/DE/Frank-Walter-Steinmeier/Reden/2018/06/180612-AE-Kissinger.html?nn=9042446

۲۵… این «مبارز راه آزادی و دمکراسی» (به قول اشتاینمایر) تنها احساس تحقیر داشت برای کسانی که «خون از دست می‌دادند»، یک بازی کلامی با نام کنسول، آن هم به خاطر «بنگال‌های در حال مرگ».

نقل قول از:

https://nsarchive2.gwu.edu//NSAEBB/NSAEBB79/BEBB1.pdf

۲۶… در جریان بازدید از جاکارتا در ۶ دسامبر سال ۱۹۷۵، کیسینجر و رئیس جمهور فورد به سوهارتو اعلام کردند که مخالفتی با تهاجم برنامه‌ریزی شده ندارند، جز این که باید پس از پایان سفر آن‌ها آغاز شود – همینطور هم شد. صداهای انتقاد از میان کارمندان خودی را کیسینجر شخصا  خفه می‌کرد، آن هم «با صراحت ناشی از دیدگاه تند امنیتی مختص خود و با این فرمول: با منافع ملی در تضاد است که به خاطر تیمور شرقی به اندونزی ٬چنگ و دندان نشان دهیم٬»

دِر فرایتاگ، Der Freitag، تاریخ ۱۶ دسامبر ۲۰۰۵: هنری کیسینجر مصرانه به دنبال یک «راه حل سریع» بود؛

Henry Kissinger drängte zum «quick fix»

۲۷… «هرگز کمترین حس دلسوزی برای قربانیانش نشان نمی‌داد… اگر درباره‌ی هنری کیسینجر بر اساس همان معیارهایی قضاوت کنیم که درباره‌ی سردمداران و سیاستمداران جوامع دیگر به کار می‌گیریم، مثلا در آلمان و ژاپن بعد از جنگ جهانی دوم، آن وقت بدون شک زمانی به عنوان جنایتکار جنگی محکوم خواهد شد.»

بخش Die Story از خبرگزاری WDR، پرونده‌ی کیسینجر، ۳ سپتامبر ۲۰۰۱؛

WDR : Die Story. Der Fall Kissinger;

۲۸… «جامعه‌ی نخبگان سیاسی در کشور ما در آستانه‌ی جا به جا کردن مختصات بحث سیاست دفاعی به سوی ایده‌آلی از یک سیاست خارجی قدرتمند است که استفاده از نیروی نظامی را برای حفاظت از منافع خود به عنوان مسأله‌ای بدیهی شامل می‌شود.»

تحلیل: بن – تظاهرات علیه کرسی جدید پروفسوری. کیسینجر یک الگو نیست؛ WDR، تاریخ ۵ و ۶ مارس ۲۰۱۴؛

Kommentar: Bonn – Protest gegen neue Professur. Kissinger ist kein Vorbild

۲۹… علیرغم اعتراضات کم و بیش شدید، ائتلاف بزرگ بر سر موضع خود باقی ماند که با این کرسی پروفسوری از کیسینجر، به قول اشتاینمایر، «ایده‌آل‌گرا» تقدیر کند.

قدردانی همزمان جامع و نقادانه‌ای برای کیسینجر برند گراینر تنظیم کرده است: هنری کیسینجر. نگهبان امپراتوری، مونیخ ۲۰۲۰؛

Bernd Greiner: Henry Kissinger. Wächter des Imperiums, München 2020

۳۰… آخرین قربانی بولیوی بود که رئیس جمهور سوسیالیست و بومی‌تبارش، اوو مورالز، اندکی پس از چهارمین پیروزی پیاپی‌اش در انتخابات سال ۲۰۱۹ با فشار نیروهای نظامی و پلیس به تبعید در مکزیک رانده شد – با هماهنگی تنگاتنگ با واشنگتن. استدلال رسمی برای این براندازی اتهامات تقلب در انتخابات بود. پس از آن جناح «راستگرای سفیدپوست مسیحی گوش به فرمان آمریکا قدرت را در بولیوی صاحب ذخائر غنی لیتیوم در دست گرفت.»

پس‌زمینه‌ها به تفصیل شرح داده می‌شوند در: اینترسپت، ۸ ژوئن ۲۰۲۰: نیویورک تایمز به دروغ‌های کلیدی اعتراف می‌کند که کودتای سال گذشته در بولیوی را پیش بردند: دروغ‌هایی که از سوی ایالات متحده، رسانه‌هایش و تایمز به آن‌ها دامن زده شد؛

The New York Times Admits Key Falsehoods That Drove Last Year’s Coup in Bolivia: Falsehoods Peddled by the U.S., Its Media, and the Times

نویسنده‌ی مقاله، سردبیر گلن گرینوالد Glenn Greenwald، نقادانه به بررسی پوشش خبری سؤال برانگیزِ به خصوص نیویورک تایمز درباره‌ی کودتا می‌پردازد که در ادامه‌ی راهبرد واشنگتن در برابر ایالات متحده قرار می‌گیرد: نوسازی سیاسی و اصلاحات اجتماعی تحمل نمی‌شوند. از زمان انتشار تولید رضایت چیزی در درک رسانه‌های آمریکایی و همچنین غربی از خود، اساسا تغییر نکرده است: نقش ویرانگر واشنگتن در آمریکای لاتین یا اصلا ذکر هم نمی‌شود، یا به عنوان عملیاتی برای آزادی و دمکراسی بزکش می‌کنند. در این مورد ولی نه FAZ بلکه روزنامه‌ی نویه تسورشر تسایتونگ Neue Zürcher Zeitung احساس وظیفه کرد که در فضای آلمانی زبان رهبری فکری را در توجیه‌ آمریکا به عهده بگیرد: «در کودتاهای گذشته در این منطقه نظامیان از اختیارات خود برای کنار گذاشتن دولت‌هایی که باب میلشان نبودند سوء استفاده می‌کردند.       در مورد فعلی اما باید درباره‌ی فرمانده‌ی ارتش دستکم این را بگوییم که در راستای برقراری دوباره‌ی دمکراسی و آرامش داخلی عمل کرده است.» نقل قول از:

https://www.nzz.ch/international/bolivien-war-morales-fall-ein-putsch-ld.1521645

۳۱… رژیم راست افراطی به سرکردگی «رئیس جمهور موقت» ژیناین آنییِز به عنوان یکی از نخستین اقدامات حکومتی‌اش مسئول کشتار ده‌ها طرفدار مورالز به دست ارتش بود. عاملین در نهایت مشمول عفو شدند.

قس. apnews.com، تاریخ ۱۷ نوامبر ۲۰۱۹: رهبری موقت بولیوی در میانه‌ی ترس از خشونت با هیأت سازمان ملل دیدار می‌کند؛

Bolivian interim leader meets UN envoy amid violence fears;

۳۲… اتهامات مربوط به تقلب در انتخابات تحت حکومت مورالز از سوی سازمان کشورهای آمریکایی (OAS) مطرح شده بودند – و در نهایت تحریف شده و بی‌اساس از آب درآمدند. به عبارت دیگر فیک نیوز بودند.

قس. نیویورک تایمز، ۷ ژوئن ۲۰۲۰: انتخاباتی تلخ. اتهامات تقلب. و حالا بازاندیشی؛

A Bitter Election. Accusations of Fraud. And Now Second Thoughts;

۳۳… مانند آنچه که در ونزوئلا […] رخ داد…

برای اطلاعات بیشتر درباره‌ی پس‌زمینه‌های این بحران قس. رائول گاله‌گو: ملت خام: چگونه ذخایر نفتی ونزوئلا را ویران کردند، لینکلن (نبراسکا) ۲۰۱۶؛ روری کارول: کماندانته: ونزوئلای هوگو چاوز، لندن ۲۰۱۴؛ خاویر کورالز، مایکل پنفلد: اژدهای استوا: هوگو چاوز و اقتصاد سیاسی انقلاب در ونزوئلا، واشنگتن ۲۰۱۱

Raul Gallego: Crude Nation: How Oil Riches Ruined Venezuela, Lincoln (Nebraska) 2016;

Rory Carroll: Commandante: Hugo Chavez’s Venezuela, London 2014;

Javier Corrales, Michael Penfold: Dragon in the Tropics: Hugo Chavez and the Political Economy of Revolution in Venezuela, Washington 2011

۳۴… اما انتخابات ۲۰۱۸ را ژائیر بولسونارو برنده شد، نسخه‌ی برزیلی دونالد ترامپ. در حکومت او کنسرن‌های برزیلی و به خصوص آمریکایی چراغ سبز دریافت کردند تا منابع کشور را بدون اعتنا به طبیعت و محیط زیست غارت کنند. اکثر برنامه‌های سوسیال متوقف شدند.

درباره‌ی اقدامات دولت بولسونارو قس. اینترسپت: آرشیو سری برزیل، اولین نوشته‌های سال ۲۰۱۹؛

The Intercept: Secret Brazil Archive, erste Beiträge 2019;

۳۵… چنان که لولا دا سیلوا می‌گوید: «آمریکای لاتین حق ندارد توسعه‌ی دمکراتیک پیدا کند و به فکر مردمانش باشد. چرا که آمریکایی‌ها آمریکای لاتین را حیاط خلوت خود می‌پندارند. کشورهای آمریکای لاتین چه مدت در شرایط دمکراتیک زیسته‌اند؟ مدام یک نفر از راه می‌رسد و تغییر رژیم اجرا می‌کند. به ضرر دمکراسی. و همیشه، همیشه ایالات متحده‌ی آمریکا نخ‌ها را در دست دارد. همیشه.»

نقل قول از الجزیره، ۲۰ جولای ۲۰۲۰: لولا دا سیلوا: ایالات متحده «همیشه پشت رژیم چنج» در آمریکای لاتین؛

Lula da Silva: US ‹always behind regime change› in Latin America;

این مطلب برای اولین بار در انتشارات آزادنامگان منتشر شده است.